Mantra 2
Sukta 7.34
Rishi: Vasiṣṭha (traditional ascription for Maṇḍala 7)
Devata: Āpaḥ / cosmic Waters (with the wider hymn-context moving toward Varuṇa and Ṛta)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 7.34; verify pada-count against a critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
विदुः पृथिव्या दिवो जनित्रं शृण्वन्त्यापो अध क्षरन्तीः ॥
Samhita Patha (IAST)
वि॒दुः पृ॑थि॒व्या दि॒वो ज॒नित्रं॑ शृ॒ण्वन्त्यापो॒ अध॒ क्षर॑न्तीः ॥
Transliteration
vidúḥ pṛthivyā́ divó janítraṃ śṛṇvánty ā́po ádha kṣárantīḥ
Translation
They have known the birth-place of Earth and Heaven; the Waters listen, and then they flow forth in their streaming—obedient to the truth of that origin.
Padapatha (Word Analysis)
वि॒दुः । पृ॒थि॒व्याः । दि॒वः । ज॒नित्र॑म् । शृ॒ण्वन्ति॑ । आपः॑ । अध॑ । क्षर॑न्तीः ॥विदुः । पृथिव्याः । दिवः । जनित्रम् । शृण्वन्ति । आपः । अध । क्षरन्तीः ॥viduḥ | pṛthivyāḥ | divaḥ | janitram | śṛṇvanti | āpaḥ | adha | kṣarantīḥ
Word by Word
विदुःthey have known / they know
विदुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (विद्—ज्ञाने)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौः)
जनित्रम्the begetter / source of birth
जनित्रम्:
कर्म (object of ‘विदुः’)
TypeNoun
Rootजनित्र (प्रातिपदिक; √जन् ‘to be born, beget’ से)
शृण्वन्तिthey hear
शृण्वन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (श्रु—श्रवणे)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ (subject of ‘शृण्वन्ति’)
TypeNoun
Rootआप्/अप् (प्रातिपदिक: आपः ‘waters’)
अधthen / thereafter
अध:
(सम्बन्ध/वाक्योपपत्ति)
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
क्षरन्तीःflowing / streaming
क्षरन्तीः:
कर्तृ (agreeing with ‘आपः’)
TypeVerb (participle)
Root√क्षर् (क्षर्—स्रवणे)