Mantra 12
Sukta 7.34
Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra tradition for Maṇḍala 7; hymn-level attribution presumed)
Devata: Agni and allied protective powers (hymn context includes Agni, Ahi Budhnya, Tvaṣṭṛ)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 7.34; verse-level meter not fully computable from provided text alone)
Samhita Patha (Devanagari)
अविष्टो अस्मान्विश्वासु विक्ष्वद्युं कृणोत शंसं निनित्सोः ॥
Samhita Patha (IAST)
अवि॑ष्टो अ॒स्मान्विश्वा॑सु वि॒क्ष्वद्युं॑ कृणोत॒ शंसं॑ निनि॒त्सोः ॥
Transliteration
áviṣṭo asmā́n víśvāsu vikṣv ádyuṃ kṛṇota śáṃsaṃ ninitsóḥ ॥
Translation
When we are assailed, make us victorious in all the clans; shape for the one who seeks to proclaim (the Truth) a radiant utterance of inspired praise.
Padapatha (Word Analysis)
अवि॑ष्टो॒ इति॑ । अ॒स्मान् । विश्वा॑सु । वि॒क्षु । अद्यु॑म् । कृ॒णो॒त॒ । शंस॑म् । नि॒नि॒त्सोः ॥अविष्टो इति । अस्मान् । विश्वासु । विक्षु । अद्युम् । कृणोत । शंसम् । निनित्सोः ॥aviṣṭo iti asmān | viśvāsu | vikṣu | adyum | kṛṇota | śaṃsam | ninitsoḥ
Word by Word
अवि॑ष्टःhaving protected; protected (us)
अवि॑ष्टः:
कर्तृ (as predicate of the implied subject ‘त्वम्/सः’)
TypeAdjective (past passive participle used predicatively)
Root√अव् (अवति ‘रक्षति’) → अविष्ट (PPP)
अ॒स्मान्us
अ॒स्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
विश्वासुin all
विश्वासु:
अधिकरण
TypeAdjective (used substantively with ‘विक्षु’)
Rootविश्व
विक्षुin the clans/communities
विक्षु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविक्ष् (स्त्री) ‘settlement, clan, community’
अद्युं॑splendour; brilliance
अद्युं॑:
कर्म
TypeNoun
Rootअद्युम्/अद्युम्न (नपुं) ‘splendour, brilliance’
कृणोतmake! (you all)
कृणोत:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√कृ (करोति/कृणोति ‘to make’)
शंसम्praise; laudation
शंसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशंस (पुं) ‘praise, proclamation’
निनित्सोःof (him) who desires to lead/bring (it)
निनित्सोः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the one wishing to lead/bring’)
TypeVerbal noun/participle in genitive (desiderative agent)
Root√नी (नयति) with desiderative stem निनित्स- ‘wishing to lead/bring’