Mantra 11
Sukta 7.34
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Varuṇa (continuation of sovereign-law theme)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
राजा राष्ट्रानां पेशो नदीनामनुत्तमस्मै क्षत्रं विश्वायु ॥
Samhita Patha (IAST)
राजा॑ रा॒ष्ट्रानां॒ पेशो॑ न॒दीना॒मनु॑त्तमस्मै क्ष॒त्रं वि॒श्वायु॑ ॥
Transliteration
rājā́ rāṣṭrā́nāṃ péśo nadī́nām ánuttam asmai kṣatráṃ viśvā́yu
Translation
King of the realms, shaping the rivers’ pattern, may there be for him unsurpassed sovereign power—world-extending in life—so the right order is upheld in all domains.
Padapatha (Word Analysis)
राजा॑ । रा॒ष्ट्राना॑म् । पेशः॑ । न॒दीना॑म् । अनु॑त्तम् । अ॒स्मै॒ । क्ष॒त्रम् । वि॒श्वऽआ॑यु ॥राजा । राष्ट्रानाम् । पेशः । नदीनाम् । अनुत्तम् । अस्मै । क्षत्रम् । विश्वआयु ॥rājā | rāṣṭrānām | peśaḥ | nadīnām | anuttam | asmai | kṣatram | viśva-āyu
Word by Word
राजाthe king / ruler
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) < √राज् (दीप्तौ/राज्ये)
राष्ट्राणाम्of the realms / kingdoms
राष्ट्राणाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
पेशःornament; beauty; splendour
पेशः:
Karma
TypeNoun
Rootपेशस् (प्रातिपदिक)
नlike; as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
अनुत्तमम्unsurpassed; supreme
अनुत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक; a- + उत्तम)
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअयम्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्षत्रम्sovereign power; dominion
क्षत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
विश्वायुःhaving all life / life for all; of universal vitality
विश्वायुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्वायु (प्रातिपदिक; विश्व + आयु)