Mantra 10

Sukta 7.34

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

आ चष्ट आसां पाथो नदीनां वरुण उग्रः सहस्रचक्षाः ॥

Samhita Patha (IAST)

आ च॑ष्ट आसां॒ पाथो॑ न॒दीनां॒ वरु॑ण उ॒ग्रः स॒हस्र॑चक्षाः ॥

Transliteration

ā́ caṣṭa āsā́ṃ pā́tho nadī́nāṃ váruṇa ugráḥ sahásracakṣāḥ

Translation

Varuṇa, fierce in guardianship, thousand-eyed, beholds the pathways of these rivers—he watches the courses of the flowing powers in the world and in us.

Padapatha (Word Analysis)

आ । च॒ष्टे॒ । आ॒सा॒म् । पाथः॑ । न॒दीना॑म् । वरु॑णः । उ॒ग्रः । स॒हस्र॑ऽचक्षाः ॥आ । चष्टे । आसाम् । पाथः । नदीनाम् । वरुणः । उग्रः । सहस्रचक्षाः ॥ā | caṣṭe | āsām | pāthaḥ | nadīnām | varuṇaḥ | ugraḥ | sahasra-cakṣāḥ

Word by Word

• आ: towards; hither; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (upasarga) अथवा ā (avyaya)

• चष्ट: let (him) declare / proclaim
• चष्ट: —
• Type: Verb
• Root: √चक्ष् (cakṣ) ‘to see, to perceive, to tell/declare’

• आसाम्: of these (them)
• आसाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्-प्रातिपदिक (सर्वनाम) ‘this’

• पाथः: the path / course
• पाथः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पाथस् (n.) ‘path, course, way’

• नदीनाम्: of the rivers
• नदीनाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: नदी (f.) ‘river’

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्ता
• Type: Noun (proper)
• Root: वरुण (m.) (देवनाम) Varuṇa

• उग्रः: mighty; fierce
• उग्रः: कर्ता (कर्तृविशेषण) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उग्र (adj.) ‘mighty, formidable’

• सहस्रचक्षाः: thousand-eyed; all-seeing
• सहस्रचक्षाः: कर्ता (कर्तृविशेषण) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सहस्र-चक्षस् (bahuvrīhi adj.) ‘having a thousand eyes’