Mantra 7
Sukta 7.31
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
महाँ उतासि यस्य तेऽनु स्वधावरी सहः । मम्नाते इन्द्र रोदसी ॥
Samhita Patha (IAST)
म॒हाँ उ॒तासि॒ यस्य॒ तेऽनु॑ स्व॒धाव॑री॒ सह॑: । म॒म्नाते॑ इन्द्र॒ रोद॑सी ॥
Transliteration
mahā́ṃ utā́si yásya té ’ánu svadhā́varī sáhaḥ | mamnā́te indra ródasī ||
Translation
Great indeed are you; for your self-lawing force follows you, and by it, O Indra, the two worlds are made to bow and consent.
Padapatha (Word Analysis)
म॒हान् । उ॒त । अ॒सि॒ । यस्य॑ । ते । अनु॑ । स्व॒धाव॑री॒ इति॑ स्व॒धाऽव॑री । सहः॑ । म॒म्नाते॒ इति॑ । इ॒न्द्र॒ । रोद॑सी॒ इति॑ ॥महान् । उत । असि । यस्य । ते । अनु । स्वधावरी इति स्वधावरी । सहः । मम्नाते इति । इन्द्र । रोदसी इति ॥mahān | uta | asi | yasya | te | anu | svadhāvarī itisvadhāvarī | sahaḥ | mamnāteiti | indra | rodasī iti
Word by Word
म॒हाँgreat
म॒हाँ:
विशेषण (कर्तृ/सम्बन्धि-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) < PIE *megʰ- ‘great’
उ॒तand, also
उ॒त:
सम्बन्धसूचक (conjunctive particle)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
असिyou are
असि:
अस्ति-क्रियापद (कर्तृ: त्वम्/इन्द्रः)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘to be’
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘whose’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (your)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुalong, according to
अनु:
क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ (direction/accord)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
स्व॒धाव॑रीpossessing svadhā (inherent power/ritual potency)
स्व॒धाव॑री:
विशेषण (कर्तृ-विशेषण of रोदसी)
TypeAdjective
Rootस्वधावरि- (प्रातिपदिक; स्वधा + -वरि/-वरी, वेद. विशेषण)
सहःmight, power
सहः:
कर्म/प्रमेय (might/force as that which is present/operative)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक) ‘strength, might’
म॒म्नाते(the two worlds) have measured out / have been fixed
म॒म्नाते:
क्रियापद (कर्तृ: रोदसी ‘the two worlds’)
TypeVerb
Rootमन्/मन्म्? (धातु) → मम्ना- (वेद. परिपूर्ण/दृढ-क्रिया; ‘to measure/mark out; to fix firmly’), reduplicated perfect stem
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
कर्तृ (of मम्नाते)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘heaven-and-earth’)