HomeRig VedaMandala 7Sukta 27Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.27

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इन्द्रो राजा जगतश्चर्षणीनामधि क्षमि विषुरूपं यदस्ति । ततो ददाति दाशुषे वसूनि चोदद्राध उपस्तुतश्चिदर्वाक् ॥

इन्द्रो॒ राजा॒ जग॑तश्चर्षणी॒नामधि॒ क्षमि॒ विषु॑रूपं॒ यदस्ति॑ । ततो॑ ददाति दा॒शुषे॒ वसू॑नि॒ चोद॒द्राध॒ उप॑स्तुतश्चिद॒र्वाक् ॥

índro rājā́ jágataś carṣaṇīnā́m ádhi kṣámi víṣu-rūpaṁ yád ásti | táto dadāti dāśúṣe vásūni códád rā́dha úpa-stutaś cid arvā́k ||

Indra is king of the moving world of the peoples; over the earth he rules all that is of diverse forms. From that sovereignty he gives riches to the giver; even when praised from below, he impels the bounty toward us.

इन्द्रः॑ । राजा॑ । जग॑तः । च॒र्ष॒णी॒नाम् । अधि॑ । क्षमि॑ । विषु॑ऽरूपम् । यत् । अस्ति॑ । ततः॑ । द॒दा॒ति॒ । दा॒शुषे॑ । वसू॑नि । चोद॑त् । राधः॑ । उप॑ऽस्तुतः । चि॒त् । अ॒र्वाक् ॥इन्द्रः । राजा । जगतः । चर्षणीनाम् । अधि । क्षमि । विषुरूपम् । यत् । अस्ति । ततः । ददाति । दाशुषे । वसूनि । चोदत् । राधः । उपस्तुतः । चित् । अर्वाक् ॥indraḥ | rājā | jagataḥ | carṣaṇīnām | adhi | kṣami | viṣu-rūpam | yat | asti | tataḥ | dadāti | dāśuṣe | vasūni | codat | rādhaḥ | upa-stutaḥ | cit | arvāk

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
जगतःof the world / of what moves
जगतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
चर्षणीनाम्of the peoples / men
चर्षणीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootचर्षणी (प्रातिपदिक)
अधिover, upon
अधि:
अधिकरण-निर्देशक (उपरि/अधिष्ठाने)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
क्षमिon the earth
क्षमि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootक्षम् (प्रातिपदिक; ‘earth/ground’)
विषुरूपम्manifold-formed, of diverse forms
विषुरूपम्:
कर्म (यद्-अस्ति इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootविषुरूप (प्रातिपदिक)
यत्whatever / that which
यत्:
सम्बन्ध/अन्वय (यद्…ततः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
ततःfrom that; therefore
ततः:
अपादान/हेतु-अर्थ (तस्मात्)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रत्ययान्त)
ददातिgives
ददाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु)
दाशुषेto the worshipper / to the giver
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’)
वसूनिgoods, riches
वसूनि:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
चोदत्impels, urges
चोदत्:
क्रिया (द्वितीय क्रिया-समुच्चय)
TypeVerb
Rootचुद् (धातु)
राधःbounty, gift, favor
राधः:
कर्म
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
उपस्तुतःpraised, lauded
उपस्तुतः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootउप-स्तु (कृदन्त; √स्तु ‘to praise’)
चित्even
चित्:
निपात (अपि/एव बलार्थ)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
अर्वाक्towards here, hither
अर्वाक्:
दिशा/गति-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय)