HomeRig VedaMandala 7Sukta 23Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 7.23

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

आपश्चित्पिप्युः स्तर्यो न गावो नक्षन्नृतं जरितारस्त इन्द्र । याहि वायुर्न नियुतो नो अच्छा त्वं हि धीभिर्दयसे वि वाजान् ॥

आप॑श्चित्पिप्युः स्त॒र्यो॒३॒॑ न गावो॒ नक्ष॑न्नृ॒तं ज॑रि॒तार॑स्त इन्द्र । या॒हि वा॒युर्न नि॒युतो॑ नो॒ अच्छा॒ त्वं हि धी॒भिर्दय॑से॒ वि वाजा॑न् ॥

ā́paś cit pipyuḥ staryò na gā́vo nákṣann ṛtáṃ jaritā́ras ta indra | yā́hi vāyúr na niyúto no ácchā tváṃ hí dhībhír dáyase ví vājā́n ||

Even the waters have swelled, like lowing cows, reaching the Truth; so have thy praisers, O Indra, arrived at the right law. Come to us like Vāyu with his yoked powers; for by the illumined thoughts thou distributest the plenitudes of force.

आपः॑ । चि॒त् । पि॒प्युः॒ । स्त॒र्यः॑ । न । गावः॑ । नक्ष॑न् । ऋ॒तम् । ज॒रि॒तारः॑ । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । या॒हि । वा॒युः । न । नि॒ऽयुतः॑ । नः॒ । अच्छ॑ । त्वम् । हि । धी॒ऽभिः । दय॑से । वि । वाजा॑न् ॥आपः । चित् । पिप्युः । स्तर्यः । न । गावः । नक्षन् । ऋतम् । जरितारः । ते । इन्द्र । याहि । वायुः । न । नियुतः । नः । अच्छ । त्वम् । हि । धीभिः । दयसे । वि । वाजान् ॥āpaḥ | cit | pipyuḥ | staryaḥ | na | gāvaḥ | nakṣan | ṛtam | jaritāraḥ | te | indra | yāhi | vāyuḥ | na | ni-yutaḥ | naḥ | accha | tvam | hi | dhī-bhiḥ | dayase | vi | vājān

आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक ‘आप्’)
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
पिप्युःhave become full / have swelled
पिप्युः:
TypeVerb
Rootप्यै/पि (धातु: ‘प्याय्/प्यै’ = to swell, be full)
स्तर्यःbarren (unproductive)
स्तर्यः:
कर्तृ (गावः के साथ)
TypeAdjective
Rootस्तर्य (प्रातिपदिक; ‘स्तर’/‘स्तृ’ से, ‘बाँझ/अनुत्पादक’ अर्थ में वैदिक)
not, like (contextual)
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
गावःcows
गावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
नक्षन्reached, attained
नक्षन्:
TypeVerb
Rootनश् (धातु: to reach, attain)
ऋतम्ṛta (truth/cosmic order)
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
जरितारःpraisers, singers
जरितारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; √जृ/जर् ‘to sing/praise’ से ‘स्तुतिकर्ता’)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
याहिcome! go!
याहि:
TypeVerb
Rootया (धातु: to go)
वायुःVāyu (Wind-god)
वायुः:
कर्तृ (उपमान/तुलना में)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
नियुतःyoked teams / harnessed pairs
नियुतः:
कर्तृ (उपमान में)
TypeNoun
Rootनियुत् (प्रातिपदिक)
नःour, of us
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अच्छाtowards, hither
अच्छा:
अधिकरण/दिशा (गमन-लक्ष्य)
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
धीभिःwith insights/prayers
धीभिः:
करण
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
दयसेyou distribute / you grant
दयसे:
TypeVerb
Rootदया/दय् (धातु: to give, apportion; वैदिक प्रयोग)
विapart, widely, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
वाजान्prizes, strengths, spoils (victorious gains)
वाजान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)