HomeRig VedaMandala 7Sukta 23Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 7.23

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अयामि घोष इन्द्र देवजामिरिरज्यन्त यच्छुरुधो विवाचि । नहि स्वमायुश्चिकिते जनेषु तानीदंहांस्यति पर्ष्यस्मान् ॥

अया॑मि॒ घोष॑ इन्द्र दे॒वजा॑मिरिर॒ज्यन्त॒ यच्छु॒रुधो॒ विवा॑चि । न॒हि स्वमायु॑श्चिकि॒ते जने॑षु॒ तानीदंहां॒स्यति॑ पर्ष्य॒स्मान् ॥

ayā́mi ghóṣa indra devájāmir irajyánta yác churúdho vivā́ci | náhi svám ā́yuś cikité jáneṣu tā́nīd aṃhā́ṃsy áti parṣy asmā́n ||

I send forth the cry, O Indra, kin of the gods, when the hostile restraints speak apart and confuse. For among men no one truly discerns his own span of life; therefore do thou carry us beyond these constrictions and errors.

अया॑मि । घोषः॑ । इ॒न्द्र॒ । दे॒वऽजा॑मिः । इ॒र॒ज्यन्त॑ । यत् । शु॒रुधः॑ । विऽवा॑चि । न॒हि । स्वम् । आयुः॑ । चि॒कि॒ते । जने॑षु । तानि॑ । इत् । अंहां॑सि । अति॑ । प॒र्षि॒ । अ॒स्मान् ॥अयामि । घोषः । इन्द्र । देवजामिः । इरज्यन्त । यत् । शुरुधः । विवाचि । नहि । स्वम् । आयुः । चिकिते । जनेषु । तानि । इत् । अंहांसि । अति । पर्षि । अस्मान् ॥ayāmi | ghoṣaḥ | indra | deva-jāmiḥ | irajyanta | yat | śurudhaḥ | vi-vāci | nahi | svam | āyuḥ | cikite | janeṣu | tāni | it | aṃhāṃsi | ati | parṣi | asmān

अयामिI go / I come (forth)
अयामि:
Kartā (अहं, अव्यक्त)
TypeVerb
Rootया (धातु) / अयम् (प्रातिपदिक) → अयामि (क्रियापद)
घोषःthe shout, acclaim, sound
घोषः:
Kartā (वाक्ये ‘घोषः’ = विषयः)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन) संबोधितः
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
देवजामिःof divine kin / akin to the gods
देवजामिः:
Kartā (घोषस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootदेव-जामि (प्रातिपदिक; समास)
इरज्यन्तthey strove / were eager
इरज्यन्त:
Kartā
TypeVerb
Rootइरज्य (धातु; ‘to be eager/zealous, to strive’)
यत्which/that
यत्:
Karma (सन्दर्भे)
TypePronoun/Relative
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुरुधःhindrances, obstructions
शुरुधः:
Karma
TypeNoun
Rootशुरुध् (प्रातिपदिक; ‘obstacle, hindrance’)
विवाचिapart, in separation / distinctly
विवाचि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (adverbial) / Kṛdanta
Rootवि-वच् (धातु) → विवाचि (कृदन्त/अव्ययीभाव-प्राय)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
स्वम्one’s own
स्वम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypePronoun/Adjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
चिकितेhe knows / is aware
चिकिते:
Kartā
TypeVerb
Rootचित्/चिकित् (धातु; ‘to perceive/understand, be aware’)
जनेषुamong people, among men
जनेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
तानिthose
तानि:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; वैदिक ‘just/indeed’)
अंहांसिsins, distresses, harms
अंहांसि:
Karma
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
अतिover, beyond
अति:
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
पर्षिcarry across, save
पर्षि:
Kartā (त्वम् = इन्द्र)
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (धातु; ‘to carry across, save’)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)