HomeRig VedaMandala 7Sukta 103Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 7.103

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Ṛta/Time-order; Waters/monsoon as instrument; frogs as sign
Chandas: Triṣṭubh

देवहितिं जुगुपुर्द्वादशस्य ऋतुं नरो न प्र मिनन्त्येते । संवत्सरे प्रावृष्यागतायां तप्ता घर्मा अश्नुवते विसर्गम् ॥

दे॒वहि॑तिं जुगुपुर्द्वाद॒शस्य॑ ऋ॒तुं नरो॒ न प्र मि॑नन्त्ये॒ते । सं॒व॒त्स॒रे प्रा॒वृष्याग॑तायां त॒प्ता घ॒र्मा अ॑श्नुवते विस॒र्गम् ॥

deváhitiṃ jugupur dvādaśásya ṛtúṃ náro ná prá mínanty eté | saṃvatsaré prāvṛ́ṣy ā́gatāyāṃ taptā́ gharmā́ aśnuvate visargám ||

They guard the god-ordained arrangement; these do not violate the season of the twelvefold cycle. When, in the year, the monsoon has arrived, the heated forces attain release: the pent-up energies are let go in the right time.

दे॒वऽहि॑तिम् । जु॒गु॒पुः॒ । द्वा॒द॒शस्य॑ । ऋ॒तुम् । नरः॑ । न । प्र । मि॒न॒न्ति॒ । ए॒ते । स॒व्ँम्व॒त्स॒रे । प्रा॒वृषि॑ । आऽग॑तायाम् । त॒प्ताः । घ॒र्माः । अ॒श्नु॒व॒ते॒ । वि॒ऽस॒र्गम् ॥देवहितिम् । जुगुपुः । द्वादशस्य । ऋतुम् । नरः । न । प्र । मिनन्ति । एते । सव्ँम्वत्सरे । प्रावृषि । आगतायाम् । तप्ताः । घर्माः । अश्नुवते । विसर्गम् ॥deva-hitim | jugupuḥ | dvādaśasya | ṛtum | naraḥ | na | pra | minanti | ete | saṃvatsare | prāvṛṣi | āgatāyām | taptāḥ | gharmāḥ | aśnuvate | vi-sargam

देवहितिम्the divine ordinance/benefit (lit. ‘god-placed arrangement’)
देवहितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव-हिति (प्रातिपदिक; √धा/√हि ‘स्थापयति/हित’ से ‘हित’)
जुगुपुःthey have guarded/protected
जुगुपुः:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√गुप् (गोपायति ‘रक्षति’)
द्वादशस्यof the twelve
द्वादशस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (numeral)
Rootद्वादश (संख्याप्रातिपदिक)
ऋतुम्the season/appointed time
ऋतुम्:
कर्म (उपमान-आधारित)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
नरःthe men (heroes)
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
प्रforth, forward (intensifier)
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र
मिनन्तिthey diminish/violate
मिनन्ति:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√मि (हिंसायाम्/क्षये ‘to diminish, injure’)
एतेthese (ones)
एते:
कर्तृ (मिनन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
संवत्सरेin the year
संवत्सरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
प्रावृषिin the rainy season
प्रावृषि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रावृष् (प्रातिपदिक; वर्षा-ऋतु)
आगतायाम्when it has come/arrived
आगतायाम्:
अधिकरण (सप्तमी-सम्बन्धः: ‘आगतायाम् [प्रावृषि]’)
TypeParticiple (adjectival)
Rootआ-√गम् → आगत (कृदन्त)
तप्ताःheated, hot
तप्ताः:
कर्तृ (अश्नुवते इत्यस्य)
TypeParticiple (adjectival)
Rootतप्-त (कृदन्त; √तप् ‘to heat’)
घर्माःhot drinks/gharma-offerings (heated libations)
घर्माः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootघर्म (प्रातिपदिक)
अश्नुवतेthey attain/reach
अश्नुवते:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√अश् (अश्नुते ‘to reach, attain’)
विसर्गम्release/discharge; sending forth
विसर्गम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविसर्ग (प्रातिपदिक)