HomeRig VedaMandala 7Sukta 103Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 7.103

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Maṇḍūkāḥ as figures of Vā́c-in-diversity
Chandas: Triṣṭubh

गोमायुरेको अजमायुरेकः पृश्निरेको हरित एक एषाम् । समानं नाम बिभ्रतो विरूपाः पुरुत्रा वाचं पिपिशुर्वदन्तः ॥

गोमा॑यु॒रेको॑ अ॒जमा॑यु॒रेक॒: पृश्नि॒रेको॒ हरि॑त॒ एक॑ एषाम् । स॒मा॒नं नाम॒ बिभ्र॑तो॒ विरू॑पाः पुरु॒त्रा वाचं॑ पिपिशु॒र्वद॑न्तः ॥

gomā́yur éko ajamā́yur ékaḥ pṛ́śnir éko hárta éka eṣām | samānáṃ nā́ma bíbhrato vírūpāḥ purutrā́ vā́caṃ pipiśúr vádantaḥ ||

One has the ‘cow-cry’, one the ‘goat-cry’, one is speckled, one tawny; yet bearing one common name, though of many forms, they fashion speech in many ways while they speak—diverse energies expressing a single power.

गोऽमा॑युः । एकः॑ । अ॒जऽमा॑युः । एकः॑ । पृश्निः॑ । एकः॑ । हरि॑तः । एकः॑ । ए॒षा॒म् । स॒मा॒नम् । नाम॑ । बिभ्र॑तः । विऽरू॑पाः । पु॒रु॒ऽत्र । वाच॑म् । पि॒पि॒शुः॒ । वद॑न्तः ॥गोमायुः । एकः । अजमायुः । एकः । पृश्निः । एकः । हरितः । एकः । एषाम् । समानम् । नाम । बिभ्रतः । विरूपाः । पुरुत्र । वाचम् । पिपिशुः । वदन्तः ॥go--māyuḥ | ekaḥ | aja-māyuḥ | ekaḥ | pṛśniḥ | ekaḥ | haritaḥ | ekaḥ | eṣām | samānam | nāma | bibhrataḥ | vi-rūpāḥ | puru-tra | vācam | pipiśuḥ | vadantaḥ

गोमायुःthe cow-voiced one
गोमायुः:
Kartā
TypeNoun
Rootगोमायु- (प्रातिपदिक; गो- ‘गाय’ + मायु- ‘रव/ध्वनि’)
एकःone
एकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएक- (प्रातिपदिक)
अजमायुःthe goat-voiced one
अजमायुः:
Kartā
TypeNoun
Rootअजमायु- (प्रातिपदिक; अज- ‘बकरा’ + मायु- ‘रव/ध्वनि’)
एकःone
एकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएक- (प्रातिपदिक)
पृश्निःthe speckled/variegated one
पृश्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootपृश्नि- (प्रातिपदिक)
एकःone
एकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएक- (प्रातिपदिक)
हरितःthe tawny/greenish one
हरितः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootहरित- (प्रातिपदिक)
एकःone
एकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएक- (प्रातिपदिक)
एषाम्of these (among them)
एषाम्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समानम्the same
समानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसमान- (प्रातिपदिक)
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्- (प्रातिपदिक)
बिभ्रतःbearing, carrying
बिभ्रतः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√भृ (भरणे)
विरूपाःof diverse forms
विरूपाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविरूप- (प्रातिपदिक; वि- + रूप)
पुरुत्राin many places/ways
पुरुत्रा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरुत्रा (अव्यय; पुरु ‘many’ + -त्रा)
वाचम्speech, voice
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच्- (प्रातिपदिक)
पिपिशुःthey have fashioned/formed
पिपिशुः:
Kartā
TypeVerb
Root√पिश् (पेषणे/संस्कारार्थे; ‘to shape, form, fashion’)
वदन्तःspeaking
वदन्तः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√वद् (वक्तौ)