HomeRig VedaMandala 7Sukta 103Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 7.103

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Maṇḍūkāḥ / Vā́c on the Waters
Chandas: Triṣṭubh

यदेषामन्यो अन्यस्य वाचं शाक्तस्येव वदति शिक्षमाणः । सर्वं तदेषां समृधेव पर्व यत्सुवाचो वदथनाध्यप्सु ॥

यदे॑षाम॒न्यो अ॒न्यस्य॒ वाचं॑ शा॒क्तस्ये॑व॒ वद॑ति॒ शिक्ष॑माणः । सर्वं॒ तदे॑षां स॒मृधे॑व॒ पर्व॒ यत्सु॒वाचो॒ वद॑थ॒नाध्य॒प्सु ॥

yád eṣām anyó anyásya vā́caṃ śāktásyeva vádati śíkṣamāṇaḥ | sárvaṃ tád eṣāṃ samṛ́dheva párva yát su-vā́co vádathana ádhy apsú ||

When one repeats the other’s speech, learning it like a skilled reciter, that whole exchange becomes for them a joint ‘festival-step’ of increase—because, well-speaking, you utter upon the Waters: speech founded on the flow grows into plenitude.

यत् । ए॒षा॒म् । अ॒न्यः । अ॒न्यस्य॑ । वाच॑म् । शा॒क्तस्य॑ऽइव । वद॑ति । शिक्ष॑माणः । सर्व॑म् । तत् । ए॒षा॒म् । स॒मृधा॑ऽइव । पर्व॑ । यत् । सु॒ऽवाचः॑ । वद॑थन । अधि॑ । अ॒प्ऽसु ॥यत् । एषाम् । अन्यः । अन्यस्य । वाचम् । शाक्तस्यइव । वदति । शिक्षमाणः । सर्वम् । तत् । एषाम् । समृधाइव । पर्व । यत् । सुवाचः । वदथन । अधि । अप्सु ॥yat | eṣām | anyaḥ | anyasya | vācam | śāktasya-iva | vadati | śikṣamāṇaḥ | sarvam | tat | eṣām | samṛdhāiva | parva | yat | su-vācaḥ | vadathana | adhi | ap-su

यद्when/that which
यद्:
सम्बन्ध/अधिकरण-सम्बन्ध (यत्-तत् सम्बन्ध)
TypeIndeclinable (relative pronoun used as conjunction)
Rootयद् (यद्-प्रातिपदिक, य-प्रश्न/सम्बन्ध)
एषाम्of these/of them
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘of them’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्यःanother, one (of them)
अन्यः:
कर्तृ (subject: ‘one (frog)’)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अन्यस्यof another
अन्यस्य:
सम्बन्ध (of another)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
वाचम्speech, voice
वाचम्:
कर्म (object of ‘वदति’)
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री. प्रातिपदिक)
शाक्तस्यof the capable/skilled
शाक्तस्य:
सम्बन्ध (of the skilled/able one)
TypeAdjective
Rootशाक्त (प्रातिपदिक; ‘शक्ति/शक्’ से ‘समर्थ/कुशल’)
इवlike, as
इव:
सम्बन्ध (simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव
वदतिspeaks
वदति:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (भाषणे)
शिक्षमाणःlearning, practicing
शिक्षमाणः:
कर्तृ (agent-participle qualifying ‘अन्यः’)
TypeParticiple
Root√शिक्ष् (शिक्षायाम्/अध्ययने; ‘to learn, practice’)
सर्वम्all
सर्वम्:
कर्म/विधेय (collective ‘all (that)’)
TypeAdjective/Pronoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
तद्that
तद्:
सम्बन्ध (correlative to ‘यद्’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एषाम्of them
एषाम्:
सम्बन्ध (of them)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समृधाwith prosperity; as prosperity
समृधा:
करण (comparison-instrument: ‘with/like prosperity’)
TypeNoun
Rootसमृद्धि/समृध् (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘सम्+√ऋध्’ वृद्धि/सम्पत्तौ)
इवlike
इव:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वa joint/turning-point; a (seasonal) occasion
पर्व:
विधेय/कर्म (predicate/object sense: ‘a turning-point/occasion’)
TypeNoun
Rootपर्वन् (नपुं. प्रातिपदिक; ‘joint, node; section/turning-point’)
यत्that which/when
यत्:
सम्बन्ध (introduces relative clause)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुवाचःgood-speaking, eloquent
सुवाचः:
कर्तृ (subject of ‘वदथन’)
TypeAdjective
Rootसुवाच (प्रातिपदिक; सु- + वाच ‘good-speaking’)
वदथनyou (pl.) speak
वदथन:
क्रिया (relative-clause verb)
TypeVerb
Root√वद् (भाषणे)
अधिupon, in, over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्ध (governs locative ‘अप्सु’)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण (locative: ‘in the waters’)
TypeNoun
Rootअप् (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘water’)