HomeRig VedaMandala 7Sukta 103Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 7.103

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for Maṇḍala 7; hymn RV 7.103 often ascribed within the Vasiṣṭha cycle)
Devata: Maṇḍūkāḥ (Frogs) as rain-awakened powers; implicitly Parjanya/Waters as the activating force
Chandas: Triṣṭubh (predominant meter for RV 7; this verse conforms to triṣṭubh cadence)

दिव्या आपो अभि यदेनमायन्दृतिं न शुष्कं सरसी शयानम् । गवामह न मायुर्वत्सिनीनां मण्डूकानां वग्नुरत्रा समेति ॥

दि॒व्या आपो॑ अ॒भि यदे॑न॒माय॒न्दृतिं॒ न शुष्कं॑ सर॒सी शया॑नम् । गवा॒मह॒ न मा॒युर्व॒त्सिनी॑नां म॒ण्डूका॑नां व॒ग्नुरत्रा॒ समे॑ति ॥

divyā́ ā́paḥ abhí yád enam ā́yan dṛtíṃ ná śúṣkaṃ sarasī́ śáyānam | gavā́m áha ná māyúr vatsínīnām maṇḍūkā́nāṃ vagnúr atrā́ sámeti ||

When the luminous Waters came upon him, lying like a dried skin in the lake-bed, then the cry of the frogs gathers here together—like the lowing of cows with calves—awakening the dormant life-forces into a common movement.

दि॒व्याः । आपः॑ । अ॒भि । यत् । ए॒न॒म् । आय॑न् । दृति॑म् । न । शुष्क॑म् । स॒र॒सी इति॑ । शया॑नम् । गवा॑म् । अह॑ । न । मा॒युः । व॒त्सिनी॑नाम् । म॒ण्डूका॑नाम् । व॒ग्नुः । अत्र॑ । सम् । ए॒ति॒ ॥दिव्याः । आपः । अभि । यत् । एनम् । आयन् । दृतिम् । न । शुष्कम् । सरसी इति । शयानम् । गवाम् । अह । न । मायुः । वत्सिनीनाम् । मण्डूकानाम् । वग्नुः । अत्र । सम् । एति ॥divyāḥ | āpaḥ | abhi | yat | enam | āyan | dṛtim | na | śuṣkam | sarasī iti | śayānam | gavām | aha | na | māyuḥ | vatsinīnām | maṇḍūkānām | vagnuḥ | atra | sam | eti

दि॒व्याheavenly, celestial
दि॒व्या:
Kartā (आपः के साथ कर्तृ-समूह)
TypeAdjective
Rootदिव्य- (प्रातिपदिक; दिव् ‘द्युतौ/स्वर्गे’ से) अथवा दिव (स्वर्ग) + य
आपःwaters
आपः:
Kartā
TypeNoun
Rootअप्- (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
Karma/Adhikaraṇa (गति/दिशा: ‘की ओर/पर’)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
यत्when/that which
यत्:
Karma (यस्य प्रति गमन)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनम्him/it
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्/इदम्- (एना- सर्वनाम-प्रयोग)
आयन्came, approached
आयन्:
Kriyā (कर्तृ: आपः)
TypeVerb
Rootइ/ए (धातु: ‘गत्यर्थ’), उपसर्ग: आ-
दृतिम्leather-bag; skin (container)
दृतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootदृति- (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
शुष्कम्dry
शुष्कम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुष्क- (प्रातिपदिक; √शुष् ‘शोषणे’)
सरसीin the lake/pond
सरसी:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसरस्- (प्रातिपदिक)
शयानम्lying, reclining
शयानम्:
Karma (विशेषण)
TypeParticiple
Root√शी (शे/शयने) से शयान- (कृदन्त)
गवाम्of the cows
गवाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
अहindeed, ah!
अह:
TypeIndeclinable
Rootअह (निपात/अव्यय; वैदिक उद्गार)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
मायुःbellowing/lowing sound
मायुः:
Kartā (समेति का कर्ता)
TypeNoun
Rootमायु- (प्रातिपदिक; ‘रंभा/ध्वनि’)
वत्सिनीनाम्of the cow-mothers (having calves)
वत्सिनीनाम्:
Sambandha
TypeNoun/Adjective
Rootवत्सिनी- (प्रातिपदिक; वत्स + -इनी)
मण्डूकानाम्of the frogs
मण्डूकानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootमण्डूक- (प्रातिपदिक)
वग्नुःcroaking/chant-like sound
वग्नुः:
Kartā (समेति का कर्ता)
TypeNoun
Rootवग्नु- (प्रातिपदिक; ‘ध्वनि/गान’)
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
समेतिcomes together, converges
समेति:
Kriyā
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ), उपसर्ग: सम्-