HomeRig VedaMandala 7Sukta 101Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.101

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Parjanya (as generative power working through cosmic parents)
Chandas: Triṣṭubh

स्तरीरु त्वद्भवति सूत उ त्वद्यथावशं तन्वं चक्र एषः । पितुः पयः प्रति गृभ्णाति माता तेन पिता वर्धते तेन पुत्रः ॥

स्त॒रीरु॑ त्व॒द्भव॑ति॒ सूत॑ उ त्वद्यथाव॒शं त॒न्वं॑ चक्र ए॒षः । पि॒तुः पय॒: प्रति॑ गृभ्णाति मा॒ता तेन॑ पि॒ता व॑र्धते॒ तेन॑ पु॒त्रः ॥

starī́r u tvád bhávati sū́ta u tvad yáthāvaśaṃ tanvàṃ cakra eṣáḥ | pitúḥ páyaḥ práti gṛbhṇāti mātā́ téna pitā́ vardhate téna putráḥ ||

The outspread (world) comes to be from thee; from thee the birth is delivered; by thy will this one fashioned the body. The Mother receives the Father’s milk; by that the Father grows, by that the Son grows.

स्त॒रीः । ऊँ॒ इति॑ । त्व॒त् । भव॑ति । सूतः॑ । ऊँ॒ इति॑ । त्व॒त् । य॒था॒ऽव॒शम् । त॒न्व॑म् । च॒क्रे॒ । ए॒षः । पि॒तुः । पयः॑ । प्रति॑ । गृ॒भ्णा॒ति॒ । मा॒ता । तेन॑ । पि॒ता । व॒र्ध॒ते॒ । तेन॑ । पु॒त्रः ॥स्तरीः । ऊँ इति । त्वत् । भवति । सूतः । ऊँ इति । त्वत् । यथावशम् । तन्वम् । चक्रे । एषः । पितुः । पयः । प्रति । गृभ्णाति । माता । तेन । पिता । वर्धते । तेन । पुत्रः ॥starīḥ | oṃ iti | tvat | bhavati | sūtaḥ | oṃ iti | tvat | yathāvaśam | tanvam | cakre | eṣaḥ | pituḥ | payaḥ | prati | gṛbhṇāti | mātā | tena | pitā | vardhate | tena | putraḥ

स्तरीःthe barren cow / the sterile one
स्तरीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्तरी (प्रातिपदिक) < स्तृ (धातु ‘स्तरणे/प्रसारणे’), स्त्रीलिङ्ग-रूप ‘स्तरी’ (वेद.)
त्वत्from you
त्वत्:
अपादान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भवतिbecomes
भवति:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
सूतःone who has given birth; having calved
सूतः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण) / विधेय
TypeNoun/Adjective
Rootसूत (कृदन्त-प्रातिपदिक) < सू (धातु ‘प्रसवे/जनने’) + त (क्त)
indeed / also
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वत्from you
त्वत्:
अपादान
TypePronoun
Rootयुष्मद्
यथावशम्according to (one’s) will / as desired
यथावशम्:
TypeIndeclinable
Rootयथा + वश (प्रातिपदिक) → यथावशम् (अव्ययीभाव)
तन्वम्body; self
तन्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
चक्रेhas made; fashioned
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
एषःthis (one)
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पितुःof the father
पितुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
पयःmilk
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards; in return; up to
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
गृभ्णातिseizes; takes
गृभ्णाति:
TypeVerb
Rootग्रह्/गृभ् (धातु ‘ग्रहणे’) (वेद. गृभ्णाति)
माताthe mother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
तेनby that; with that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पिताthe father
पिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ
वर्धतेgrows; prospers
वर्धते:
TypeVerb
Rootवृध् (धातु ‘वृद्धौ’)
तेनby that; with that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद्
पुत्रःthe son
पुत्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)