HomeRig VedaMandala 7Sukta 101Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 7.101

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Parjanya
Chandas: Triṣṭubh

यो वर्धन ओषधीनां यो अपां यो विश्वस्य जगतो देव ईशे । स त्रिधातु शरणं शर्म यंसत्त्रिवर्तु ज्योतिः स्वभिष्ट्यस्मे ॥

यो वर्ध॑न॒ ओष॑धीनां॒ यो अ॒पां यो विश्व॑स्य॒ जग॑तो दे॒व ईशे॑ । स त्रि॒धातु॑ शर॒णं शर्म॑ यंसत्त्रि॒वर्तु॒ ज्योति॑: स्वभि॒ष्ट्य१॒॑स्मे ॥

yó várdhana óṣadhīnām yó apā́ṃ yó víśvasya jágato devá ī́śe | sá tridhā́tu śaraṇáṃ śárma yaṃsat trivártu jyótiḥ sv-abhiṣṭy àsmé ||

He who is the increaser of the plants, who is lord of the waters, who as a god rules all that moves—may he grant us the threefold-founded refuge and bliss; may he set in us the Light that turns in three movements, the good attainment.

यः । वर्ध॑नः । ओष॑धीनाम् । यः । अ॒पाम् । यः । विश्व॑स्य । जग॑तः । दे॒वः । ईशे॑ । सः । त्रि॒ऽधातु॑ । श॒र॒णम् । शर्म॑ । यं॒स॒त् । त्रि॒ऽवर्तु॑ । ज्योतिः॑ । सु॒ऽअ॒भि॒ष्टि । अ॒स्मे इति॑ ॥यः । वर्धनः । ओषधीनाम् । यः । अपाम् । यः । विश्वस्य । जगतः । देवः । ईशे । सः । त्रिधातु । शरणम् । शर्म । यंसत् । त्रिवर्तु । ज्योतिः । सुअभिष्टि । अस्मे इति ॥yaḥ | vardhanaḥ | oṣadhīnām | yaḥ | apām | yaḥ | viśvasya | jagataḥ | devaḥ | īśe | saḥ | tri-dhātu | śaraṇam | śarma | yaṃsat | tri-vartu | jyotiḥ | su-abhiṣṭi | asme iti

यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-उपवाक्ये) / विशेष्यः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्धनःthe increaser, promoter
वर्धनः:
कर्तृ/विशेषण-भावः (यः … वर्धनः)
TypeNoun
Rootवर्धन (प्रातिपदिक; √वृध् ‘to grow, increase’)
ओषधीनाम्of the plants / herbs
ओषधीनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-उपवाक्ये)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-उपवाक्ये)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
जगतःof the moving world / of the universe
जगतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक; √गम्/√जग् ‘to move’)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (ईशे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ईशेrules, is lord over
ईशे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईश् (to rule, possess)
सःhe
सः:
कर्तृ (यंसत् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्रिधातुthreefold / having three constituents
त्रिधातु:
कर्म (यंसत्—किं? शरणम्)
TypeAdjective
Rootत्रिधातु (प्रातिपदिक; त्रि + धातु)
शरणम्refuge
शरणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
शर्मcomfort, protection, bliss
शर्म:
कर्म (यंसत्—किं? शर्म)
TypeNoun
Rootशर्मन्/शर्म (प्रातिपदिक)
यंसत्may he grant / let him bestow
यंसत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् (to give, grant, bestow; ‘यंस्’ as Vedic present/aorist stem)
त्रिवर्तुthreefold-turning / having three courses
त्रिवर्तु:
कर्म (यंसत्—किं? ज्योतिः)
TypeAdjective
Rootत्रिवर्तु (प्रातिपदिक; त्रि + वर्तु)
ज्योतिःlight, radiance
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
स्वभिष्टिwith good help / with favorable aid
स्वभिष्टि:
करण
TypeNoun
Rootस्वभिष्टि (प्रातिपदिक; स्व + भिष्टि)
अस्मेfor us / to us
अस्मे:
सम्प्रदान/अधिकरण (to/for us) بحسب वैदिकप्रयोगः
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)