HomeRig VedaMandala 6Sukta 8Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.8

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Agni Vaiśvānara (with Mātariśvan/Vivasvat mythic frame)
Chandas: Triṣṭubh

अपामुपस्थे महिषा अगृभ्णत विशो राजानमुप तस्थुॠग्मियम् । आ दूतो अग्निमभरद्विवस्वतो वैश्वानरं मातरिश्वा परावतः ॥

अ॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑गृभ्णत॒ विशो॒ राजा॑न॒मुप॑ तस्थुॠ॒ग्मिय॑म् । आ दू॒तो अ॒ग्निम॑भरद्वि॒वस्व॑तो वैश्वान॒रं मा॑त॒रिश्वा॑ परा॒वत॑: ॥

apā́m upásthe mahiṣā́ agṛbhṇata víśo rājā́nam úpa tasthur ṛ́gmiyam | ā́ dūtó agním abharad vivásvato vaiśvānaráṃ mātáriśvā parā́vataḥ ||

In the lap of the Waters the mighty ones seized him; the peoples approached their king, rich in the mantra. As messenger, Mātariśvan brought Agni from Vivasvat—from the far beyond—bringing the hidden flame into the human field of works.

अ॒पाम् । उ॒पऽस्थे॑ । म॒हि॒षाः । अ॒गृ॒भ्ण॒त॒ । विशः॑ । राजा॑नम् । उप॑ । त॒स्थुः॒ । ऋ॒ग्मिय॑म् । आ । दू॒तः । अ॒ग्निम् । अ॒भ॒र॒त् । वि॒वस्व॑तः । वै॒श्वा॒न॒रम् । मा॒त॒रिश्वा॑ । प॒रा॒ऽवतः॑ ॥अपाम् । उपस्थे । महिषाः । अगृभ्णत । विशः । राजानम् । उप । तस्थुः । ऋग्मियम् । आ । दूतः । अग्निम् । अभरत् । विवस्वतः । वैश्वानरम् । मातरिश्वा । परावतः ॥apām | upa-sthe | mahiṣāḥ | agṛbhṇata | viśaḥ | rājānam | upa | tasthuḥ | ṛgmiyam | ā | dūtaḥ | agnim | abharat | vivasvataḥ | vaiśvānaram | mātariśvā | parāvataḥ

अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap/bosom
उपस्थे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
महिषाःthe mighty ones/bulls
महिषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
अगृभ्णतthey seized/held
अगृभ्णत:
क्रिया
TypeVerb
Rootग्रह्
विशःthe clans/peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
राजानम्the king
राजानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
उपnear, up to
उप:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउप
तस्थुःthey stood
तस्थुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था
ऋग्मियम्hymn-worthy, praised with ṛks
ऋग्मियम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootऋग्मिय (प्रातिपदिक) < ऋच्
hither, forth
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
दूतःthe messenger
दूतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अभरत्he brought
अभरत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ
विवस्वतःfrom Vivasvat (the shining one, Sun)
विवस्वतः:
अपादान/सम्बन्ध (source/‘from’ in sense)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक) < √वस्/वस् (दीप्तौ) (व्युत्पत्तिः)
वैश्वानरम्Vaiśvānara (belonging to all men)
वैश्वानरम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective (epithet)
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक)
मातरिश्वाMātariśvan
मातरिश्वा:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
परावतःfrom afar, from the distant region
परावतः:
अपादान
TypeNoun/Adverbial (ablatival)
Rootपरावत् (प्रातिपदिक)