HomeRig VedaMandala 6Sukta 8Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.8

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Triṣṭubh

स जायमानः परमे व्योमनि व्रतान्यग्निर्व्रतपा अरक्षत । व्यन्तरिक्षममिमीत सुक्रतुर्वैश्वानरो महिना नाकमस्पृशत् ॥

स जाय॑मानः पर॒मे व्यो॑मनि व्र॒तान्य॒ग्निर्व्र॑त॒पा अ॑रक्षत । व्य१॒॑न्तरि॑क्षममिमीत सु॒क्रतु॑र्वैश्वान॒रो म॑हि॒ना नाक॑मस्पृशत् ॥

sá jā́yamānaḥ paramé vyòmani vratā́ny agnír vratapā́ arakṣata | vy àntárikṣam amimīta sukrátur vaiśvānaráḥ mahínā nā́kam aspṛśat ||

Being born in the highest wide space, Agni the keeper of the law guarded the laws. With wise power he measured out the mid-region; Vaiśvānara by his greatness touched the heaven—bringing the human vessel into contact with the summit-plane.

सः । जाय॑मानः । प॒र॒मे । विऽओ॑मनि । व्र॒तानि॑ । अ॒ग्निः । व्र॒त॒ऽपाः । अ॒र॒क्ष॒त॒ । वि । अ॒न्तरि॑क्षम् । अ॒मि॒मी॒त॒ । सु॒ऽक्रतुः॑ । वै॒श्वा॒न॒रः । म॒हि॒ना । नाक॑म् । अ॒स्पृ॒श॒त् ॥सः । जायमानः । परमे । विओमनि । व्रतानि । अग्निः । व्रतपाः । अरक्षत । वि । अन्तरिक्षम् । अमिमीत । सुक्रतुः । वैश्वानरः । महिना । नाकम् । अस्पृशत् ॥saḥ | jāyamānaḥ | parame | vi-omani | vratāni | agniḥ | vrata-pāḥ | arakṣata | vi | antarikṣam | amimīta | su-kratuḥ | vaiśvānaraḥ | mahinā | nākam | aspṛśat

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
जायमानःbeing born, coming into being
जायमानः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् (जने) + शानच् (वर्तमानकाले) → जायमान
परमेin the highest
परमे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपरम (विशेषण-प्रातिपदिक)
व्योमनिin the sky, in the highest heaven
व्योमनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootव्योमन् (नपुंसक-प्रातिपदिक)
व्रतानिvows, ordinances, sacred laws
व्रतानि:
Karma
TypeNoun
Rootव्रत (नपुंसक-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (पुं-प्रातिपदिक)
व्रतपाguardian of ordinances
व्रतपा:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootव्रत + पा (पुं-प्रातिपदिक; ‘व्रतं पाति’ इति बहुव्रीहिः/उपपद-समासः)
अरक्षतprotected, guarded
अरक्षत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रक्ष् (रक्षणे)
विapart, asunder; widely
वि:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अन्तरिक्षम्the mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (नपुंसक-प्रातिपदिक)
अमिमीतmeasured out
अमिमीत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√मा (माने/मितौ ‘to measure’)
सुक्रतुःof good resolve/wise in purpose
सुक्रतुः:
Kartā
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसु + क्रतु (पुं-प्रातिपदिक)
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni as belonging to all men)
वैश्वानरः:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootवैश्वानर (पुं-प्रातिपदिक; ‘सर्व-नर-सम्बन्धी’)
महिनाby greatness, with might
महिना:
Karaṇa
TypeNoun (instrumental of manner)
Rootमहिन्/महिना (नपुंसक/पुं भाव-प्रातिपदिक; ‘महत्त्व’)
नाकम्heaven, celestial realm
नाकम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाक (नपुंसक-प्रातिपदिक)
अस्पृशत्touched, reached
अस्पृशत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√स्पृश् (स्पर्शने)