HomeRig VedaMandala 6Sukta 8Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.8

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional for RV 6.8)
Devata: Agni Vaiśvānara / Jātavedas
Chandas: Triṣṭubh

पृक्षस्य वृष्णो अरुषस्य नू सहः प्र नु वोचं विदथा जातवेदसः । वैश्वानराय मतिर्नव्यसी शुचिः सोम इव पवते चारुरग्नये ॥

पृ॒क्षस्य॒ वृष्णो॑ अरु॒षस्य॒ नू सह॒: प्र नु वो॑चं वि॒दथा॑ जा॒तवे॑दसः । वै॒श्वा॒न॒राय॑ म॒तिर्नव्य॑सी॒ शुचि॒: सोम॑ इव पवते॒ चारु॑र॒ग्नये॑ ॥

pṛkṣásya vṛ́ṣṇo aruṣásya nū́ sáhaḥ | prá nu vocaṃ vidáthā jātá-vedasaḥ | vaiśvānaráya matír návyasī śúciḥ | sóma iva pavate cā́rur agnáye ||

Now I declare the strength of the flaming Bull, the ruddy one, in the sessions of awakening (vidathā) for Jātavedas. For Vaiśvānara a new, pure thought-current is distilled; it flows like Soma—clear and delightful—toward Agni within.

पृ॒क्षस्य॑ । वृष्णः॑ । अ॒रु॒षस्य॑ । नु । सहः॑ । प्र । नु । वो॒च॒म् । वि॒दथा॑ । जा॒तऽवे॑दसः । वै॒श्वा॒न॒राय॑ । म॒तिः । नव्य॑सी । शुचिः॑ । सोमः॑ऽइव । प॒व॒ते॒ । चारुः॑ । अ॒ग्नये॑ ॥पृक्षस्य । वृष्णः । अरुषस्य । नु । सहः । प्र । नु । वोचम् । विदथा । जातवेदसः । वैश्वानराय । मतिः । नव्यसी । शुचिः । सोमःइव । पवते । चारुः । अग्नये ॥pṛkṣasya | vṛṣṇaḥ | aruṣasya | nu | sahaḥ | pra | nu | vocam | vidathā | jāta-vedasaḥ | vaiśvānarāya | matiḥ | navyasī | śuciḥ | somaḥ-iva | pavate | cāruḥ | agnaye

पृक्षस्यof the strong/abounding (one)
पृक्षस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootपृक्ष (प्रातिपदिक; ‘पृक्ष’ = मिश्र/संयोग/समृद्धि; वैदिक विशेषण)
वृष्णःof the bull, of the mighty one
वृष्णः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक; ‘bull, mighty one’)
अरुषस्यof the ruddy (one)
अरुषस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक; ‘ruddy, tawny’)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
सहःstrength, might
सहः:
कर्म (as object of ‘वोचम्’) / विधेय-विशेष्य
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक; ‘strength, might’)
प्रforth
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
वःto you / of you
वः:
सम्प्रदान (intended addressee) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वोचम्I spoke / I shall proclaim
वोचम्:
कर्तृ (speaker: ‘I’)
TypeVerb
Rootवच् (धातु; ‘to speak’)
विदथाthe rites, the sacred ceremonies
विदथा:
कर्म
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक; ‘ritual distribution/assembly, worship, sacred ordinance’)
जातवेदसःof Jātavedas (Agni)
जातवेदसः:
सम्बन्ध
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; epithet of Agni: ‘knower of births/creatures’)
वैश्वानरायto Vaiśvānara
वैश्वानराय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper/epithet)
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक; ‘Vaiśvānara’, Agni as universal)
मतिःthe thought/hymn
मतिः:
कर्ता (of ‘पवते’ by poetic identification) / विषय
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक; ‘thought, hymn, devotion’)
नव्यसीnewer, fresh
नव्यसी:
विशेषण
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक; ‘new, fresh’)
शुचिःpure, radiant
शुचिः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक; ‘bright, pure’)
सोमःSoma
सोमः:
उपमान-कर्ता (simile subject)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय; उपमा)
पवतेflows/purifies itself, streams
पवते:
क्रिया
TypeVerb
Rootपू (धातु; ‘to purify, to flow/strain’)
चारुःlovely, pleasing
चारुः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक; ‘pleasant, lovely’)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)