Mantra 4

Sukta 6.70

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)

Devata: Dyāvāpṛthivī

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

घृतेन द्यावापृथिवी अभीवृते घृतश्रिया घृतपृचा घृतावृधा । उर्वी पृथ्वी होतृवूर्ये पुरोहिते ते इद्विप्रा ईळते सुम्नमिष्टये ॥

Samhita Patha (IAST)

घृ॒तेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भीवृ॑ते घृत॒श्रिया॑ घृत॒पृचा॑ घृता॒वृधा॑ । उ॒र्वी पृ॒थ्वी हो॑तृ॒वूर्ये॑ पु॒रोहि॑ते॒ ते इद्विप्रा॑ ईळते सु॒म्नमि॒ष्टये॑ ॥

Transliteration

ghṛténa dyā́vāpṛthivī́ abhī́vr̥te ghṛtaśríyā ghṛtapŕ̥cā ghṛtāvŕ̥dhā | urvī́ pr̥thvī́ hotṛvū́rye puróhite té íd víprā īḷate sumnám iṣṭáye ||

Translation

With ghṛta the Heaven and Earth are wrapped about—splendid with ghṛta, filled with ghṛta, increased by ghṛta. The wide Earth, set in front as the priestly power for the offering, is invoked by the seers: they call for the grace that fulfils the sacrifice.

Padapatha (Word Analysis)

घृ॒तेन॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । अ॒भीवृ॑ते॒ इत्य॒भिऽवृ॑ते । घृ॒त॒ऽश्रिया॑ । घृ॒त॒ऽपृचा॑ । घृ॒त॒ऽवृधा॑ । उ॒र्वी इति॑ । पृ॒थ्वी इति॑ । हो॒तृ॒ऽवूर्ये॑ । पु॒रोहि॑ते॒ इति॑ पु॒रःऽहि॑ते । ते इति॑ । इत् । विप्राः॑ । ई॒ळ॒ते॒ । सु॒म्नम् । इ॒ष्टये॑ ॥घृतेन । द्यावापृथिवी इति । अभीवृते इत्यभिवृते । घृतश्रिया । घृतपृचा । घृतवृधा । उर्वी इति । पृथ्वी इति । होतृवूर्ये । पुरोहिते इति पुरःहिते । ते इति । इत् । विप्राः । ईळते । सुम्नम् । इष्टये ॥ghṛtena | dyāvāpṛthivī iti | abhīvṛteity abhi-vṛte | ghṛta-śriyā | ghṛta-pṛcā | ghṛta-vṛdhā | urvī iti | pṛthvī iti | hotṛ-vūrye | purohiteitipuraḥ-hite | te iti | it | viprāḥ | īḷate | sumnam | iṣṭayega

Word by Word

• घृतेन: with ghee; by means of ghee
• घृतेन: करण
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun (dual deity-pair)
• Root: द्यावापृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौ/दिव् + पृथिवी)

• अभीवृते: covered over; enveloped
• अभीवृते: कर्तृ
• Type: Adjective (past participial form used predicatively)
• Root: अभि-√वृ (वृञ् वरणे) → वृत्त/वृत (कृदन्त) + -e

• घृतश्रिया: having ghee as splendour; ghee-glorious
• घृतश्रिया: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: घृत-श्री (तत्पुरुष-समास; श्री ‘splendour’)

• घृतपृचा: ghee-mixed; mingled with ghee
• घृतपृचा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: घृत-पृच (समास; पृच्/पृच्- ‘mixing/mixture’ as nominal base)

• घृतावृधा: increasing with ghee; ghee-nourished
• घृतावृधा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: घृत-आ-वृध (समास; √वृध् ‘to grow, increase’ → वृध ‘increasing’)

• उर्वी: broad; wide
• उर्वी: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• पृथ्वी: broad; the broad ones
• पृथ्वी: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun
• Root: पृथ्वी (प्रातिपदिक)

• होतृवूर्ये: in the Hotṛ’s heroic function/power; in priestly heroism
• होतृवूर्ये: अधिकरण
• Type: Noun (locative of abstract/field)
• Root: होतृ-वूर्य (समास; होतृ ‘Hotṛ-priest’ + वूर्य/वीर्य ‘manly power, heroism’)

• पुरोहिते: in/at the position of the purohita; as the one set in front
• पुरोहिते: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: पुरो-हित (कृदन्त; पुरस् ‘in front’ + √धा/√हि? → हित ‘placed’) → ‘placed in front’

• ते: they
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• इत्: indeed; just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• विप्राः: inspired poets/priests
• विप्राः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• ईळते: they praise; they invoke
• ईळते: —
• Type: Verb
• Root: √ईळ्/√ईड् (स्तुतौ ‘to praise, invoke’)

• सुम्नम्: favour; grace
• सुम्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सुम्न (प्रातिपदिक)

• इष्टये: for the sacrifice; for the offering
• इष्टये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: इष्टि (प्रातिपदिक; ‘sacrifice, desired offering’)