HomeRig VedaMandala 6Sukta 7Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.7

Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

नाभिं यज्ञानां सदनं रयीणां महामाहावमभि सं नवन्त । वैश्वानरं रथ्यमध्वराणां यज्ञस्य केतुं जनयन्त देवाः ॥

नाभिं॑ य॒ज्ञानां॒ सद॑नं रयी॒णां म॒हामा॑हा॒वम॒भि सं न॑वन्त । वै॒श्वा॒न॒रं र॒थ्य॑मध्व॒राणां॑ य॒ज्ञस्य॑ के॒तुं ज॑नयन्त दे॒वाः ॥

nā́bhiṃ yajñā́nāṃ sádanaṃ rayīṇā́ṃ mahā́m āhāváṃ abhí sám navanta | vaiśvānaráṃ rathyám adhvarā́ṇāṃ yajñásya ketúṃ janayanta devā́ḥ ||

The gods fashioned Vaiśvānara as the navel of the sacrifices, the home of plenitudes, the great call of invocation. They brought forth the chariot-course of the journeys of offering, the banner-sign of the sacrifice—its guiding light.

नाभि॑म् । य॒ज्ञाना॑म् । सद॑नम् । र॒यी॒णाम् । म॒हाम् । आ॒ऽहा॒वम् । अ॒भि । सम् । न॒व॒न्त॒ । वै॒श्वा॒न॒रम् । र॒थ्य॑म् । अ॒ध्व॒राणा॑म् । य॒ज्ञस्य॑ । के॒तुम् । ज॒न॒य॒न्त॒ । दे॒वाः ॥नाभिम् । यज्ञानाम् । सदनम् । रयीणाम् । महाम् । आहावम् । अभि । सम् । नवन्त । वैश्वानरम् । रथ्यम् । अध्वराणाम् । यज्ञस्य । केतुम् । जनयन्त । देवाः ॥nābhim | yajñānām | sadanam | rayīṇām | mahām | āhāvam | abhi | sam | navanta | vaiśvānaram | rathyam | adhvarāṇām | yajñasya | ketum | janayanta | devāḥ

नाभिम्navel; hub (central point)
नाभिम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाभि- (प्रातिपदिक) < PIE *néh₂bʰ- ‘navel, hub’
यज्ञानाम्of the sacrifices
यज्ञानाम्:
सम्बन्ध (Genitive) / विशेषण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयज्ञ- (प्रातिपदिक) < √यज् ‘to worship, sacrifice’
सदनम्seat; abode
सदनम्:
Karma (समनाधिकरण/अप्पोज़िशन to नाभिम्)
TypeNoun
Rootसदन- (प्रातिपदिक) < √सद् ‘to sit’
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootरयि- (प्रातिपदिक) ‘wealth, bounty’
महाम्great
महाम्:
Karma (विशेषण of आहावम्)
TypeAdjective
Rootमहत्- (प्रातिपदिक) ‘great’
आहावम्contest; summons; call-to-battle (ritual contest)
आहावम्:
Karma
TypeNoun
Rootआहाव- (प्रातिपदिक) < आ-√ह्वा/√हू ‘to call, summon’ → ‘challenge, contest, invocation’
अभिtowards; upon
अभि:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण; ‘towards/over’)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
सम्together; completely
सम्:
उपसर्ग (intensive/collective)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
नवन्तthey praise; they extol
नवन्त:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√नु/नव् (धातु; वेदिक) ‘to praise, extol’
वैश्वानरम्Vaiśvānara (Agni)
वैश्वानरम्:
Karma (of जनयन्त)
TypeNoun
Rootवैश्वानर- (प्रातिपदिक) ‘Vaiśvānara (Agni as belonging to all men)’
रथ्यम्chariot-worthy; fit for the chariot/road
रथ्यम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरथ्य- (प्रातिपदिक) < रथ ‘chariot’
अध्वराणाम्of the rites (adhvaras)
अध्वराणाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअध्वर- (प्रातिपदिक) ‘sacrificial rite’
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootयज्ञ- (प्रातिपदिक) < √यज्
केतुम्banner; signal; radiant sign
केतुम्:
Karma (समनाधिकरण to वैश्वानरम्)
TypeNoun
Rootकेतु- (प्रातिपदिक) ‘banner, sign; light; intelligence’
जनयन्तthey generate; they bring forth
जनयन्त:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) ‘to beget, produce’ (causative) → √जनय्
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक) ‘god’