HomeRig VedaMandala 6Sukta 68Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 6.68

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Indra-Varuṇa
Chandas: Trishtubh (probable)

स इत्सुदानुः स्ववाँ ऋतावेन्द्रा यो वां वरुण दाशति त्मन् । इषा स द्विषस्तरेद्दास्वान्वंसद्रयिं रयिवतश्च जनान् ॥

स इत्सु॒दानु॒: स्ववाँ॑ ऋ॒तावेन्द्रा॒ यो वां॑ वरुण॒ दाश॑ति॒ त्मन् । इ॒षा स द्वि॒षस्त॑रे॒द्दास्वा॒न्वंस॑द्र॒यिं र॑यि॒वत॑श्च॒ जना॑न् ॥

sá ít su-dā́nuḥ svá-vāṃ ṛtā́vā indrā́ yó vāṃ varuṇa dā́śati tmán | iṣā́ sá dvíṣas taréd dā́svān váṃsad rayíṃ rayi-vátaś ca jánān ||

He indeed is the good-giver, rich in his own strength and a keeper of the Truth—O Indra—who offers to you two, O Varuṇa, from his inmost self. By the divine impulsion he crosses beyond the hostile forces; giving, he wins the plenitude (rayi) and brings increase also to those who are full of that light-wealth.

सः । इत् । सु॒ऽदानुः॑ । स्वऽवा॑न् । ऋ॒तऽवा॑ । इन्द्रा॑ । यः । वा॒म् । व॒रु॒णा॒ दाश॑ति । त्मन् । इ॒षा । सः । द्वि॒षः । त॒रे॒त् । दास्वा॑न् । वंस॑त् । र॒यिम् । र॒यि॒ऽवतः॑ । च॒ । जना॑न् ॥सः । इत् । सुदानुः । स्ववान् । ऋतवा । इन्द्रा । यः । वाम् । वरुणा दाशति । त्मन् । इषा । सः । द्विषः । तरेत् । दास्वान् । वंसत् । रयिम् । रयिवतः । च । जनान् ॥saḥ | it | su-dānuḥ | sva-vān | ṛta-vā | indrā | yaḥ | vām | varuṇā dāśati | tman | iṣā | saḥ | dviṣaḥ | taret | dāsvān | vaṃsat | rayim | rayi-vataḥ | ca | janān

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) अव्यय
सु-दानुःof good giving, bountiful
सु-दानुः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदानु (प्रातिपदिक) + सु- (उपसर्ग/पूर्वपद)
स्ववान्wealthy, possessing riches
स्ववान्:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्ववत् (प्रातिपदिक) < स्व (धन/सम्पत्ति) + -वत्
ऋतावाupholding ṛta (cosmic order), true
ऋतावा:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऋतावन् (प्रातिपदिक) < ऋत + -वन्
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (यः-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (य-आदेशः) सम्बन्ध-सर्वनाम
वाम्of you two / to you two
वाम्:
Sampradāna (लाभार्थ-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्विवचन-षष्ठी/द्वितीया रूपम्) सर्वनाम
वरुणO Varuṇa
वरुण:
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
दाशतिgives, offers
दाशति:
Karma (यज्ञदान-क्रिया)
TypeVerb
Rootदाश् (दाशति) धातु
त्मन्of himself, in person
त्मन्:
Karaṇa/Adverbial
TypeIndeclinable-like Noun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; ‘स्वयम्/आत्मा’ अर्थे, वेदिक)
इषाwith strength/refreshment
इषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक) ‘refreshment/impulse/strength’
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक
द्विषःhaters, enemies
द्विषः:
Karma
TypeNoun
Rootद्विष् (प्रातिपदिक/कृदन्त-भावः) ‘hater, enemy’
तरेत्may he overcome, may he cross beyond
तरेत्:
Karma (द्विषः-पर्यवसानम्)
TypeVerb
Rootतॄ (तरणे) धातु
दास्वान्the generous giver
दास्वान्:
Kartā (विशेषणम्)
TypeParticiple (agent noun) / Adjective
Rootदा (दाने) धातु; कृदन्तः ‘दास्वांस्’ (परिपूर्ण/अभ्यस्त-दानशीलः)
वंसत्wins, obtains
वंसत्:
Kartā
TypeVerb
Rootवस् (निवासे/प्राप्तौ; वेदिक ‘वंसति’) धातु
रयिम्wealth
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक) ‘wealth’
रयिवतःof the wealthy one
रयिवतः:
Sampradāna/Genitive relation
TypeAdjective
Rootरयिवत् (प्रातिपदिक) < रयि + -वत्
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात) अव्यय
जनान्people, men
जनान्:
Karma
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) ‘people’