HomeRig VedaMandala 6Sukta 68Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.68

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Indra-Varuṇa
Chandas: Trishtubh (probable)

ग्नाश्च यन्नरश्च वावृधन्त विश्वे देवासो नरां स्वगूर्ताः । प्रैभ्य इन्द्रावरुणा महित्वा द्यौश्च पृथिवि भूतमुर्वी ॥

ग्नाश्च॒ यन्नर॑श्च वावृ॒धन्त॒ विश्वे॑ दे॒वासो॑ न॒रां स्वगू॑र्ताः । प्रैभ्य॑ इन्द्रावरुणा महि॒त्वा द्यौश्च॑ पृथिवि भूतमु॒र्वी ॥

gnā́ś ca yán náraś ca vāvṛdhánta víśve devā́so narā́ṃ sva-gū́rtāḥ | práibhya indrāvaruṇā mahitvā́ dyáuś ca pṛthivi bhūtám urvī́ ||

When the women-powers and the man-powers increase, all the gods, well-invoked, foster the human being. From them, O Indra and Varuṇa, by your greatness, Heaven and Earth become wide—widened in us as the field for the divine life.

ग्नाः । च॒ । यत् । नरः॑ । च॒ । व॒वृ॒धन्त॑ । विश्वे॑ । दे॒वासः॑ । न॒राम् । स्वऽगू॑र्ताः । प्र । ए॒भ्यः॒ । इ॒न्द्रा॒व॒रु॒णा॒ । म॒हि॒ऽत्वा । द्यौः । च॒ । पृ॒थि॒वि॒ । भू॒त॒म् । उ॒र्वी इति॑ ॥ग्नाः । च । यत् । नरः । च । ववृधन्त । विश्वे । देवासः । नराम् । स्वगूर्ताः । प्र । एभ्यः । इन्द्रावरुणा । महित्वा । द्यौः । च । पृथिवि । भूतम् । उर्वी इति ॥gnāḥ | ca | yat | naraḥ | ca | vavṛdhanta | viśve | devāsaḥ | narām | sva-gūrtāḥ | pra | ebhyaḥ | indrāvaruṇā | mahi-tvā | dyauḥ | ca | pṛthivi | bhūtam | urvī iti

ग्नाःwomen (wives)
ग्नाः:
Kartā
TypeNoun
Rootग्ना (प्रातिपदिक) < PIE *gʷneh₂ ‘woman’
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नरःmen
नरः:
Kartā
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वावृधन्तthey have grown/they increased
वावृधन्त:
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धने)
विश्वेall
विश्वे:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नराम्of men
नराम्:
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
स्वगूर्ताःwell-praised / well-acclaimed
स्वगूर्ताः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु- + √गॄ/गॢ (गिरौ/स्तुतौ) → गूर्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
प्रforth
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
एभ्यःfrom these / to these
एभ्यः:
Apādāna (प्र- ‘from’ के साथ) / Sampradāna (सन्दर्भानुसार)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रावरुणाIndra and Varuṇa
इन्द्रावरुणा:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र-वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
महित्वाby greatness / through majesty
महित्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहि-त्व (भाववाचक प्रातिपदिक)
द्यौःHeaven (Dyauḥ)
द्यौः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
पृथिविEarth (Pṛthivī)
पृथिवि:
Kartā
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
भूतम्become / having become
भूतम्:
TypeParticiple
Root√भू (भवने) → भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
उर्वीbroad, wide
उर्वी:
TypeAdjective
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)