HomeRig VedaMandala 6Sukta 68Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.68

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) — traditional for RV 6.68
Devata: Indra-Varuṇa (dual)
Chandas: Trishtubh (common in RV 6; consistent with diction here)

ता हि श्रेष्ठा देवताता तुजा शूराणां शविष्ठा ता हि भूतम् । मघोनां मंहिष्ठा तुविशुष्म ऋतेन वृत्रतुरा सर्वसेना ॥

ता हि श्रेष्ठा॑ दे॒वता॑ता तु॒जा शूरा॑णां॒ शवि॑ष्ठा॒ ता हि भू॒तम् । म॒घोनां॒ मंहि॑ष्ठा तुवि॒शुष्म॑ ऋ॒तेन॑ वृत्र॒तुरा॒ सर्व॑सेना ॥

tā́ hí śréṣṭhā deva-tā́tā tujā́ śūrā́ṇāṃ śáviṣṭhā tā́ hí bhūtám | maghónāṃ máṃhiṣṭhā tuvi-śúṣma ṛténa vṛtra-túrā sárva-senā ||

These two are indeed the best as divine parents, swift, most forceful among the heroic energies. They are the greatest wideners for the givers, of vast impelling power; by the Truth they are slayers of obstruction, possessing every host of force.

ता । हि । श्रेष्ठा॑ । दे॒वऽता॑ता । तु॒जा । शूरा॑णाम् । शवि॑ष्ठा । ता । हि । भू॒तम् । म॒घोना॑म् । मंहि॑ष्ठा । तु॒वि॒ऽशुष्मा॑ । ऋ॒तेन॑ । वृ॒त्र॒ऽतुरा॑ । सर्व॑ऽसेना ॥ता । हि । श्रेष्ठा । देवताता । तुजा । शूराणाम् । शविष्ठा । ता । हि । भूतम् । मघोनाम् । मंहिष्ठा । तुविशुष्मा । ऋतेन । वृत्रतुरा । सर्वसेना ॥tā | hi | śreṣṭhā | deva-tātā | tujā | śūrāṇām | śaviṣṭhā | tā | hi | bhūtam | maghonām | maṃhiṣṭhā | tuvi-śuṣmā | ṛtena | vṛtra-turā | sarva-senā

ताःthose (fem.), they
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
श्रेष्ठाःbest, most excellent
श्रेष्ठाः:
कर्तृ (विशेषण) / विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक; superl. of श्रेयस्/श्री)
देवताताdivinity, divine nature
देवताता:
कर्तृ (सम्बोधन/विधेय-नाम) संदर्भे
TypeNoun
Rootदेवताता (प्रातिपदिक; देवता + -ता abstract/collective)
तुजाimpelling, forceful
तुजा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुज (प्रातिपदिक; ‘impelling/pressing’, from √तुज् ‘to urge/strike’)
शूराणाम्of heroes
शूराणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
शविष्ठाःstrongest
शविष्ठाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशविष्ठ (प्रातिपदिक; superl. of शवीयस्/शवस् ‘strong’)
ताःthose (fem.), they
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
भूतम्become; existent; a being
भूतम्:
विधेय (कर्तृ-सम्बन्धे) / कर्म (यदि ‘भूतम्’ कर्मवत्) संदर्भे
TypeAdjective/Noun
Rootभूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू ‘to be’ → भूत ‘become/being’)
मघोनाम्of the bountiful (patrons)
मघोनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; ‘bountiful, generous’)
मंहिष्ठाmost bountiful
मंहिष्ठा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमंहिष्ठ (प्रातिपदिक; superl. of मंह/मंहस् ‘bounty, generosity’)
तुविशुष्मof great might
तुविशुष्म:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुवि-शुष्म (प्रातिपदिक; तुवि ‘much’ + शुष्म ‘might’)
ऋतेनby ṛta (cosmic order/truth)
ऋतेन:
करण
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
वृत्रतुराovercoming Vṛtra; Vṛtra-slaying
वृत्रतुरा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृत्र-तुर (प्रातिपदिक; वृत्र ‘obstacle/dragon’ + तुर ‘overcoming’, from √तॄ/√तुर् ‘to overcome’)
सर्वसेनाhaving all armies; with all forces
सर्वसेना:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective/Noun
Rootसर्व-सेना (प्रातिपदिक; सर्व ‘all’ + सेना ‘army’)