HomeRig VedaMandala 6Sukta 68Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 6.68

Rishi: Bharadvāja (traditional).
Devata: Indra-Varuṇa.
Chandas: Triṣṭubh.

इन्द्रावरुणा सुतपाविमं सुतं सोमं पिबतं मद्यं धृतव्रता । युवो रथो अध्वरं देववीतये प्रति स्वसरमुप याति पीतये ॥

इन्द्रा॑वरुणा सुतपावि॒मं सु॒तं सोमं॑ पिबतं॒ मद्यं॑ धृतव्रता । यु॒वो रथो॑ अध्व॒रं दे॒ववी॑तये॒ प्रति॒ स्वस॑र॒मुप॑ याति पी॒तये॑ ॥

indrā́varuṇā sutápāv imáṃ sutáṃ sómaṃ píbataṃ mádyaṃ dhṛta-vratā | yuvó rátho adhvaráṃ deva-vītáye práti svásaram úpa yāti pītáye ||

O Indra and Varuṇa, drinkers of the pressed delight, drink this pressed Soma, the rapture-giving. O keepers of the steadfast law, your chariot comes near to the rite for the gods’ enjoyment, approaching the call, to drink.

इन्द्रा॑वरुणा । सु॒त॒ऽपौ॒ । इ॒मम् । सु॒तम् । सोम॑म् । पि॒ब॒त॒म् । मद्य॑म् । धृ॒त॒ऽव्र॒ता॒ । यु॒वोः । रथः॑ । अ॒ध्व॒रम् । दे॒वऽवी॑तये । प्रति॑ । स्वस॑रम् । उप॑ । या॒ति॒ । पी॒तये॑ ॥इन्द्रावरुणा । सुतपौ । इमम् । सुतम् । सोमम् । पिबतम् । मद्यम् । धृतव्रता । युवोः । रथः । अध्वरम् । देववीतये । प्रति । स्वसरम् । उप । याति । पीतये ॥indrāvaruṇā | suta-pau | imam | sutam | somam | pibatam | madyam | dhṛta-vratā | yuvoḥ | rathaḥ | adhvaram | deva-vītaye | prati | svasaram | upa | yāti | pītaye

इन्द्रावरुणाO Indra and Varuṇa
इन्द्रावरुणा:
सम्बोधन (addressed deities)
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + वरुण (प्रातिपदिक) (समास)
सुतपाव्O well-heated/pure (ones)
सुतपाव्:
सम्बोधन/विशेषण
TypeAdjective (epithet)
Rootसु-तपा (प्रातिपदिक) → सुतपाव् (वेदिक रूप)
इमम्this
इमम्:
कर्म (of पिबतम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुतम्pressed (Soma)
सुतम्:
कर्म (of पिबतम्)
TypeParticiple/Adjective used as noun
Rootसु (धातु) + क्त (कृदन्त) → सुत (प्रातिपदिक)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म (of पिबतम्)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पिबतम्drink (you two)!
पिबतम्:
क्रिया (addressed to Indra-Varuṇa)
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘to drink’
मद्यम्intoxicating (draught)
मद्यम्:
कर्म (of पिबतम्)
TypeNoun/Adjective
Rootमद्य (प्रातिपदिक)
धृतव्रताwhose vows are upheld/firm
धृतव्रता:
सम्बोधन/विशेषण
TypeAdjective (epithet)
Rootधृत-व्रत (समास; धृ (धातु) + क्त → धृत; व्रत प्रातिपदिक)
युवोःof you two
युवोः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रथःthe chariot
रथः:
कर्तृ (of याति)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अध्वरम्the sacrifice (ritual course)
अध्वरम्:
कर्म/गत्यर्थ-लक्ष्य (goal/along-to of याति)
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
देववीतयेfor the gods’ approach/participation
देववीतये:
सम्प्रदान/प्रयोजन (for the divine coming/enjoyment)
TypeNoun (dative purpose)
Rootदेव-वीति (समास; वीति ‘pursuit/enjoyment/coming’)
प्रतिtowards
प्रति:
दिशा/सम्बन्ध (towards)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
स्वसारम्the sister
स्वसारम्:
कर्म/लक्ष्य (towards whom)
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
उपnear, up to
उप:
क्रियाविशेषण (with याति)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
यातिgoes/comes
याति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘to go’
पीतयेfor drinking
पीतये:
प्रयोजन (in order to drink)
TypeVerbal noun / infinitive (purpose)
Rootपा (धातु) + तुं/तय (कृदन्त; infinitival dative) → पीति/पीतये (वेदिक)