HomeRig VedaMandala 6Sukta 66Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 6.66

Rishi: Bharadvāja
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh

नास्य वर्ता न तरुता न्वस्ति मरुतो यमवथ वाजसातौ । तोके वा गोषु तनये यमप्सु स व्रजं दर्ता पार्ये अध द्योः ॥

नास्य॑ व॒र्ता न त॑रु॒ता न्व॑स्ति॒ मरु॑तो॒ यमव॑थ॒ वाज॑सातौ । तो॒के वा॒ गोषु॒ तन॑ये॒ यम॒प्सु स व्र॒जं दर्ता॒ पार्ये॒ अध॒ द्योः ॥

nā́syà vartā́ ná tarutā́ nv asti marúto yám ávatha vā́jasātau | tókē vā góṣu tánaye yám apsú sá vrajáṃ dartā́ pā́rye ádha dyóḥ ||

There is no turning back for him, no overcoming him, O Maruts—him whom you aid in the winning of plenitude. Whether in the child, or in the cows, or in the offspring, or in the waters—he breaks open the enclosure, even at the far boundary, under the heaven.

न । अस्य॑ । व॒र्ता । न । त॒रु॒ता । नु । अ॒स्ति॒ । मरु॑तः । यम् । अव॑थ । वाज॑ऽसातौ । तो॒के । वा॒ । गोषु॑ । तन॑ये । यम् । अ॒प्ऽसु । सः । व्र॒जम् । दर्ता॑ । पार्ये॑ । अध॑ । द्योः ॥न । अस्य । वर्ता । न । तरुता । नु । अस्ति । मरुतः । यम् । अवथ । वाजसातौ । तोके । वा । गोषु । तनये । यम् । अप्सु । सः । व्रजम् । दर्ता । पार्ये । अध । द्योः ॥na | asya | vartā | na | tarutā | nu | asti | marutaḥ | yam | avatha | vāja-sātau | toke | vā | goṣu | tanaye | yam | ap-su | saḥ | vrajam | dartā | pārye | adha | dyoḥ

not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक: अस्मद्/इदम्-श्रृंखला)
वर्ताone who can obstruct/turn back; a restrainer
वर्ता:
कर्तृ (as predicate-noun: ‘one who…’)
TypeNoun
Rootवर्तृ (√वृत् ‘to turn, proceed’ से कर्तृ-प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Root
तरुताone who can surpass/overcome
तरुता:
कर्तृ (predicate-noun)
TypeNoun
Rootतरुत्/तरुता (√तॄ/√तर् ‘to cross, overcome’ से शक्तिवाचक/कर्तृवाचक नाम)
नुindeed/now
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Root√अस्
मरुतःO Maruts
मरुतः:
सम्बोधन/कर्तृ (addressed; logical subject of praise)
TypeNoun
Rootमरुत्
यम्whom
यम्:
कर्म (relative object)
TypePronoun
Rootयद्
अवथyou help/protect
अवथ:
TypeVerb
Root√अव् (अव्/अवति ‘to help, protect’)
वाजसातौin the winning of the prize (contest)
वाजसातौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवाजसाति (वाज ‘prize, strength’ + साति ‘winning’)
तोकेin offspring/at home
तोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतोक
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
गोषुamong the cows; in cattle
गोषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगो
तनयेin the son/descendant
तनये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतनय
यम्whom
यम्:
कर्म (relative object)
TypePronoun
Rootयद्
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप्
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
व्रजम्enclosure/pen; (here) a stronghold
व्रजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रज
दर्ताsplitter; breaker
दर्ता:
कर्तृ (predicate-noun)
TypeNoun
Rootदर्तृ (√दॄ/√दर् ‘to split, cleave’ से कर्तृ-प्रातिपदिक)
पार्येat/for the far side; in the beyond
पार्ये:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपार्य (पार ‘far side’ से विशेषण)
अधthen; and
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध
द्यौःthe sky; Heaven
द्यौः:
कर्तृ/उपपद-सम्बन्ध (as concluding subject/evocation)
TypeNoun
Rootद्यौ (दिव्)