HomeRig VedaMandala 6Sukta 66Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.66

Rishi: Bharadvāja
Devata: Maruts (as Rudra’s sons); Pṛśni invoked as maternal matrix
Chandas: Triṣṭubh

रुद्रस्य ये मीळ्हुषः सन्ति पुत्रा याँश्चो नु दाधृविर्भरध्यै । विदे हि माता महो मही षा सेत्पृश्निः सुभ्वे गर्भमाधात् ॥

रु॒द्रस्य॒ ये मी॒ळ्हुष॒: सन्ति॑ पु॒त्रा याँश्चो॒ नु दाधृ॑वि॒र्भर॑ध्यै । वि॒दे हि मा॒ता म॒हो म॒ही षा सेत्पृश्नि॑: सु॒भ्वे॒३॒॑ गर्भ॒माधा॑त् ॥

rudrásya yé mīḷhúṣaḥ sánti putrā́ yā́ṃś co nú dā́dhṛvir bháradhyai | vidé hí mātā́ mahó mahī́ ṣā́ sét pṛ́śniḥ subhvè gárbham ā́dhāt ||

Those who are Rudra’s sons, givers of rich increase—whom now Dādhṛvi brings forward for our bearing—truly their Mother is known, the Vast, the Greatness; Pṛśni, indeed, set the embryo in the fair womb.

रु॒द्रस्य॑ । ये । मी॒ळ्हुषः॑ । सन्ति॑ । पु॒त्राः । यान् । चो॒ इति॑ । नु । दाधृ॑विः । भर॑ध्यै । वि॒दे । हि । मा॒ता । म॒हः । म॒ही । सा । सा । इत् । पृश्निः॑ । सु॒ऽभ्वे॑ । गर्भ॑म् । आ । अ॒धा॒त् ॥रुद्रस्य । ये । मीळ्हुषः । सन्ति । पुत्राः । यान् । चो इति । नु । दाधृविः । भरध्यै । विदे । हि । माता । महः । मही । सा । सा । इत् । पृश्निः । सुभ्वे । गर्भम् । आ । अधात् ॥rudrasya | ye | mīḷhuṣaḥ | santi | putrāḥ | yān | co iti | nu | dādhṛviḥ | bharadhyai | vide | hi | mātā | mahaḥ | mahī | sā | sā | it | pṛśniḥ | su-bhve | garbham | ā | adhāt

रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ (relative subject)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मीळ्हुषःbountiful, generous
मीळ्हुषः:
कर्तृ (qualifier of ‘sons’)
TypeAdjective
Rootमीळ्हु (प्रातिपदिक; ‘उदार/दानशील’)
सन्तिare
सन्ति:
अस्ति-क्रिया (copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पुत्राःsons
पुत्राः:
कर्तृ (subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
यान्whom
यान्:
कर्म (object of ‘bear/support’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
indeed, surely
:
भाव-प्रकाशक
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
नुnow, then
नु:
काल/अनुक्रम-प्रकाशक
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
दाधृविःsteadfast, supporting
दाधृविः:
कर्तृ (agent/qualifier; with implied subject)
TypeAdjective
Rootधृ (धातु) → दाधृवि- (कृदन्त/विशेषण; ‘धारणशील/स्थिर’)
भरध्यैfor bearing/supporting
भरध्यै:
सम्प्रदान/प्रयोजन (purpose)
TypeVerbal noun (infinitival dative)
Rootभृ (धातु) → भरधि (कृदन्त/भाव) + ए (दत्तिव)
विदेhe knows / is known
विदे:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद् (धातु; ‘जान’)
हिfor, indeed
हि:
हेतु-प्रकाशक
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
माताthe mother
माता:
कर्तृ (subject)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
महोof the great
महो:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
महीthe great one
मही:
कर्तृ (apposition to ‘माता’)
TypeAdjective/Noun
Rootमही (प्रातिपदिक)
षाshe
षा:
कर्तृ (resumptive ‘she’)
TypePronoun
Rootसा/तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; वेदिक रूप ‘षा’)
सेत्then indeed
सेत्:
भाव-प्रकाशक
TypeIndeclinable
Rootस (निपात) + इत् (निपात) → ‘सेत्’
पृश्निःPṛśni (the mother-cow / goddess)
पृश्निः:
कर्तृ (subject; apposition to ‘माता’)
TypeNoun
Rootपृश्नि (प्रातिपदिक; देवी/गौः ‘पृश्नि’)
सुभ्वेin auspiciousness / in good state
सुभ्वे:
अधिकरण (locus/condition)
TypeNoun (locative)
Rootसु- + भु/भ्व (प्रातिपदिक; ‘सु-भ्व’ = ‘सु-भू’ ‘well-being/auspicious state’)
गर्भम्the embryo, foetus
गर्भम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
आधात्placed, conceived, put in
आधात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु) + आ (उपसर्ग)