HomeRig VedaMandala 6Sukta 64Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.64

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in edition)

सुगोत ते सुपथा पर्वतेष्ववाते अपस्तरसि स्वभानो । सा न आ वह पृथुयामन्नृष्वे रयिं दिवो दुहितरिषयध्यै ॥

सु॒गोत ते॑ सु॒पथा॒ पर्व॑तेष्ववा॒ते अ॒पस्त॑रसि स्वभानो । सा न॒ आ व॑ह पृथुयामन्नृष्वे र॒यिं दि॑वो दुहितरिष॒यध्यै॑ ॥

sugóta te supáthā párvateṣv avā́te apás tarasi svabhāno | sā́ na ā́ vaha pr̥thuyāman nr̥ṣve rayím divó duhitariṣayádhyai ||

Fair-going are thy paths, good are thy roads even on the mountains; self-luminous, thou passest over the waters and the winds. Do thou then bring to us, O wide-moving and lofty one, the rayi—the fullness from Heaven’s Daughter—for our increase and impulsion.

सु॒ऽगा । उ॒त । ते॒ । सु॒ऽपथा॑ । पर्व॑तेषु । अ॒वा॒ते । अ॒पः । त॒र॒सि॒ । स्व॒भा॒नो॒ इति॑ स्वऽभानो । सा । नः॒ । आ । व॒ह॒ । पृ॒थु॒ऽया॒म॒न् । ऋ॒ष्वे॒ । र॒यिम् । दि॒वः॒ । दु॒हि॒तः॒ । इ॒ष॒यध्यै॑ ॥सुगा । उत । ते । सुपथा । पर्वतेषु । अवाते । अपः । तरसि । स्वभानो इति स्वभानो । सा । नः । आ । वह । पृथुयामन् । ऋष्वे । रयिम् । दिवः । दुहितः । इषयध्यै ॥su-gā | uta | te | su-pathā | parvateṣu | avāte | apaḥ | tarasi | svabhāno itisva-bhāno | sā | naḥ | ā | vaha | pṛthu-yāman | ṛṣve | rayim | divaḥ | duhitaḥ | iṣayadhyai

सु॒गोतhaving good paths / good-guiding
सु॒गोत:
विशेषणम् (सम्बोधन-प्रयोगः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootसु-गो (प्रातिपदिक: सु ‘good’ + गो ‘going/way’; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास) अथवा सु-गोतृ (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive) — ‘your’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सु॒पथा॒having good paths
सु॒पथा॒:
विशेषणम् (सम्बोधन/कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootसु-पथ (प्रातिपदिक; समास)
पर्व॑तेषुon the mountains
पर्व॑तेषु:
अधिकारण (locative) — ‘on/in the mountains’
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
अवा॒तेdownwards / downward
अवा॒ते:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग) + वात (प्रातिपदिक) / अथवा अव-आत (कृदन्त-भाव) ; पदपाठे प्रायः ‘अवाते’ = ‘अव + आते’ (आ-√या/इ) इति न, अत्र ‘अवाते’ इति अव्यय-प्रयोगः ‘downwards’ इत्यर्थे
अ॒पःwaters
अ॒पः:
कर्म (object) — what is spread/extended
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘water’)
त॒रसिyou cross / you traverse
त॒रसि:
क्रिया (मुख्यक्रिया); कर्ता = (त्वम्) उषाः
TypeVerb
Root√तॄ (तॄ/तॄञ् ‘to cross, overcome’; वैदिके ‘to pass over, to traverse’)
स्वभानोO self-radiant one
स्वभानो:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootस्व-भानु (प्रातिपदिक; ‘self-luminous’)
साshe
सा:
कर्ता (she = Uṣas)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us
नः:
सम्प्रदान (recipient)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
hither / towards
:
क्रियाविशेषणम्/उपसर्गः
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वहbring / convey
वह:
क्रिया; कर्ता = (त्वम्) उषाः
TypeVerb
Root√वह् (to carry, convey)
पृथुयामन्O wide-travelling one
पृथुयामन्:
सम्बोधन-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपृथु-यामन् (प्रातिपदिक; ‘broad-going/with broad course’)
ऋष्वेO lofty one
ऋष्वे:
सम्बोधन-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootऋष्व (प्रातिपदिक; ‘lofty, great, exalted’)
र॒यिम्wealth
र॒यिम्:
कर्म (what is brought)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक; ‘wealth, treasure’)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (genitive) — ‘of heaven’
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक; ‘sky, heaven’)
दुहितर्O daughter
दुहितर्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक; ‘daughter’)
इष॒यध्यै॑to seek/procure (for us)
इष॒यध्यै॑:
प्रयोजन (purpose) सह ‘वह’
TypeVerbal (Infinitive) / Kṛdanta
Root√इष् (to seek, desire, impel) + ध्यै (तुमुन्/इन्फिनिटिव्-प्रकारः; वैदिक infinitive in -ध्यै)