HomeRig VedaMandala 6Sukta 64Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.64

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 is predominantly Bharadvāja-family)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.64; confirm against pada-count in critical edition)

भद्रा ददृक्ष उर्विया वि भास्युत्ते शोचिर्भानवो द्यामपप्तन् । आविर्वक्षः कृणुषे शुम्भमानोषो देवि रोचमाना महोभिः ॥

भ॒द्रा द॑दृक्ष उर्वि॒या वि भा॒स्युत्ते॑ शो॒चिर्भा॒नवो॒ द्याम॑पप्तन् । आ॒विर्वक्ष॑: कृणुषे शु॒म्भमा॒नोषो॑ देवि॒ रोच॑माना॒ महो॑भिः ॥

bhadrā́ dadr̥kṣe urviyā́ ví bhāsy útte śocír bhānávō dyā́m apaptan | āvír vákṣaḥ kr̥ṇuṣe śúmbhamānóṣo devi rócamānā máhobhiḥ ||

Auspicious Dawn, wide in thy vastness, thou art seen and thou shinest forth; thy flame and thy rays leap up and run to the heaven. Thou makest thy breast manifest, self-adorned; O goddess Uṣas, luminous, shining by thy great powers.

भ॒द्रा । द॒दृ॒क्षे॒ । उ॒र्वि॒या । वि । भा॒सि॒ । उत् । ते॒ । शो॒चिः । भा॒नवः॑ । द्याम् । अ॒प॒प्त॒न् । आ॒विः । वक्षः॑ । कृ॒णु॒षे॒ । शु॒म्भमा॑ना । उषः॑ । दे॒वि॒ । रोच॑माना । महः॑ऽभिः ॥भद्रा । ददृक्षे । उर्विया । वि । भासि । उत् । ते । शोचिः । भानवः । द्याम् । अपप्तन् । आविः । वक्षः । कृणुषे । शुम्भमाना । उषः । देवि । रोचमाना । महःभिः ॥bhadrā | dadṛkṣe | urviyā | vi | bhāsi | ut | te | śociḥ | bhānavaḥ | dyām | apaptan | āviḥ | vakṣaḥ | kṛṇuṣe | śumbhamānā | uṣaḥ | devi | rocamānā | mahaḥ-bhiḥ

भद्राःauspicious, gracious
भद्राः:
Kartā (उषसः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
ददृक्षेI have appeared/come into view; I have shown myself
ददृक्षे:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शन) → ददृक्ष् (इच्छार्थ/आकाङ्क्षार्थ-रूप, परोक्ष/आत्मनेपद)
उर्वियाःof the wide (expanse)
उर्वियाः:
Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypeNoun
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
भासिyou shine
भासि:
Kriyā
TypeVerb
Root√भा (दीप्तौ)
उतand, also
उत:
Sambandha/connector
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शोचिःflame, radiance
शोचिः:
Kartā (अपपतन्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक)
भानवःbeams, rays
भानवः:
Kartā (अपपतन्-क्रियायाः; शोचिः सह समुच्चितम्)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
द्याम्the heaven, the sky
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अपपतन्they flew down/away, fell upon
अपपतन्:
Kriyā
TypeVerb
Root√पत् (गतौ) + अप (उपसर्ग)
आविःopenly, manifestly
आविः:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootआविस् (अव्यय)
वक्षःbreast, chest
वक्षः:
Karma
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
कृणुषेyou make, you render
कृणुषे:
Kriyā
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
शुम्भमानःadorning oneself; shining forth
शुम्भमानः:
Kartā-viśeṣaṇa
TypeParticiple (Adjective)
Root√शुभ्/शुम्भ् (दीप्तौ/अलङ्कारे) → शुम्भमान (वर्तमानकृदन्त)
उषःO Dawn
उषः:
Sambodhana
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
रोचमानाःshining, gleaming
रोचमानाः:
Kartā-viśeṣaṇa
TypeParticiple (Adjective)
Root√रुच् (दीप्तौ) → रोचमान (वर्तमानकृदन्त)
महोभिःwith great powers/might
महोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)