HomeRig VedaMandala 6Sukta 64Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.64

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional for this hymn cluster in Maṇḍala 6)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh

उदु श्रिय उषसो रोचमाना अस्थुरपां नोर्मयो रुशन्तः । कृणोति विश्वा सुपथा सुगान्यभूदु वस्वी दक्षिणा मघोनी ॥

उदु॑ श्रि॒य उ॒षसो॒ रोच॑माना॒ अस्थु॑र॒पां नोर्मयो॒ रुश॑न्तः । कृ॒णोति॒ विश्वा॑ सु॒पथा॑ सु॒गान्यभू॑दु॒ वस्वी॒ दक्षि॑णा म॒घोनी॑ ॥

údu śríya uṣáso rócamānā asthúr apā́ṃ no ū́rmayo rúśantaḥ | kṛṇóti víśvā su-pathā́ su-gā́ny abhū́du vasvī́ dákṣiṇā maghónī ||

Up rise the Dawns in their glory, shining forth, like bright waves of waters; they make all paths good to go upon. And the rich giving (Dakṣiṇā) has come into being—abundant, bountiful—so the soul may advance in the right-going way.

उत् । ऊँ॒ इति॑ । श्रि॒ये । उ॒षसः॑ । रोच॑मानाः । अस्थुः॑ । अ॒पाम् । न । ऊ॒र्मयः॑ । रुश॑न्तः । कृ॒णोति॑ । विश्वा॑ । सु॒ऽपथा॑ । सु॒ऽगानि॑ । अभू॑त् । ऊँ॒ इति॑ । वस्वी॑ । दक्षि॑णा । म॒घोनी॑ ॥उत् । ऊँ इति । श्रिये । उषसः । रोचमानाः । अस्थुः । अपाम् । न । ऊर्मयः । रुशन्तः । कृणोति । विश्वा । सुपथा । सुगानि । अभूत् । ऊँ इति । वस्वी । दक्षिणा । मघोनी ॥ut | oṃ iti | śriye | uṣasaḥ | rocamānāḥ | asthuḥ | apām | na | ūrmayaḥ | ruśantaḥ | kṛṇoti | viśvā | su-pathā | su-gāni | abhūt | oṃ iti | vasvī | dakṣiṇā | maghonī

उदुup, forth (indeed)
उदु:
TypeIndeclinable
Rootउद् (upasarga) + उ (particle) → उदु
श्रियेfor splendor/beauty
श्रिये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootश्री (स्त्री. प्रातिपदिक)
उषसःthe Dawns
उषसः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (स्त्री. प्रातिपदिक)
रोचमानाःshining, becoming bright
रोचमानाः:
Kartā (उषसः के विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√रुच् (दीप्तौ) → रोचमान (वर्तमान कृदन्त, आत्मनेपद)
अस्थुःstood forth / have arisen
अस्थुः:
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति) — वैदिक परस्मैपद परिपूर्ण/अोरिस्ट रूप
अपाम्of the waters
अपाम्:
Sambandha (genitive) / Adhikaraṇa (sense: ‘of/among the waters’)
TypeNoun
Rootअप् (स्त्री. प्रातिपदिक)
नःour
नः:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
ऊर्मयःwaves
ऊर्मयः:
Kartā (उषसः के सह-अप्पोजिशन/उपमानरूपेण)
TypeNoun
Rootऊर्मि (पुं. प्रातिपदिक)
रुशन्तःgleaming, ruddy-shining
रुशन्तः:
Kartā (ऊर्मयः के विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√रुश्/√रुश् (दीप्तौ; ‘to shine, be ruddy’) → रुशन्त (वर्तमान कृदन्त, परस्मैपद)
कृणोतिmakes, fashions
कृणोति:
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
विश्वाall
विश्वा:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व/समस्त)
सुपथाgood paths
सुपथा:
Karma (विशेषण) / Karma-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसु- + पथ (पुं. प्रातिपदिक) → सुपथ
सुगानिgood passages/ways
सुगानि:
Karma
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootसु- + ग (गमन/मार्ग; प्रातिपदिक ‘ग’/‘गान’ in RV usage) → सुगानि
अभूत्became, has become
अभूत्:
TypeVerb
Root√भू (भवति)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
वस्वीwealthy, bounteous
वस्वी:
Kartā-viśeṣaṇa (दक्षिणा के विशेषण)
TypeAdjective
Rootवसु (धन/समृद्धि) → वस्विन्/वस्वी (स्त्री. विशेषण)
दक्षिणाthe Dakṣiṇā (sacrificial gift/fee)
दक्षिणा:
Kartā (अभूत् का कर्ता) / Predicate nominative
TypeNoun
Rootदक्षिणा (स्त्री. प्रातिपदिक)
मघोनीgenerous, gift-bestowing
मघोनी:
Kartā-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootमघोनी (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘bountiful, giver of gifts’)