HomeRig VedaMandala 6Sukta 63Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 6.63

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh

पुरु हि वां पुरुभुजा देष्णं धेनुं न इषं पिन्वतमसक्राम् । स्तुतश्च वां माध्वी सुष्टुतिश्च रसाश्च ये वामनु रातिमग्मन् ॥

पु॒रु हि वां॑ पुरुभुजा दे॒ष्णं धे॒नुं न॒ इषं॑ पिन्वत॒मस॑क्राम् । स्तुत॑श्च वां माध्वी सुष्टु॒तिश्च॒ रसा॑श्च॒ ये वा॒मनु॑ रा॒तिमग्म॑न् ॥

purú hí vāṃ purubhujā deṣṇáṃ dhénuṃ na íṣaṃ pinvatam ásakrām | stutáś ca vāṃ mādhvī́ suṣṭutíś ca rásāś ca yé vāṃ ánu rātím ágman ||

For you two, O wide-givers, are many the distributions: like a milch-cow, make our impulsion abound, unceasing. And may the honeyed praise and the well-formed hymn, and the sap-full tastes that follow after your giving, increase within us.

पु॒रु । हि । वा॒म् । पु॒रु॒ऽभु॒जा॒ । दे॒ष्णम् । धे॒नुम् । नः॒ । इष॑म् । पि॒न्व॒त॒म् । अस॑क्राम् । स्तुतः॑ । च॒ । वा॒म् । मा॒ध्वी॒ इति॑ । सु॒ऽस्तु॒तिः । च॒ । रसाः॑ । च॒ । ये । वा॒म् । अनु॑ । रा॒तिम् । अग्म॑न् ॥पुरु । हि । वाम् । पुरुभुजा । देष्णम् । धेनुम् । नः । इषम् । पिन्वतम् । असक्राम् । स्तुतः । च । वाम् । माध्वी इति । सुस्तुतिः । च । रसाः । च । ये । वाम् । अनु । रातिम् । अग्मन् ॥puru | hi | vām | puru-bhujā | deṣṇam | dhenum | naḥ | iṣam | pinvatam | asakrām | stutaḥ | ca | vām | mādhvī iti | su-stutiḥ | ca | rasāḥ | ca | ye | vām | anu | rātim | agman

पुरुmuch, many
पुरु:
विशेषणम् (प्रमाण/परिमाण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध/हेतु-प्रदर्शक (emphatic/causal particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘of you two’) / कर्म (if taken as object ‘you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पुरु-भुजाhaving many arms; many-armed (epithet)
पुरु-भुजा:
विशेषणम् (वाम्/अश्विनौ)
TypeAdjective (Bahuvrīhi/compound epithet)
Rootपुरु + भुज (प्रातिपदिक; ‘भुज’ = भुज् ‘to bend/arm’ > ‘arm’)
देṣ्णम्a gift, a portion
देṣ्णम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेṣ्ण (प्रातिपदिक; ‘gift/portion’)
धेनुम्a milch-cow
धेनुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
नःto us / our
नः:
सम्प्रदान (to us) / सम्बन्ध (of us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इषम्refreshment, nourishment
इषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक)
पिन्वतम्make (it) swell/abound; bestow, invigorate
पिन्वतम्:
क्रिया (आह्वानः); कर्ता = (युवाम् अश्विनौ)
TypeVerb
Rootपिव्/पिन्व् (धातु; caus./intens. ‘to make swell, to strengthen, to set in motion’)
असक्राम्I have come/approached; I have attained
असक्राम्:
क्रिया (वक्ता-कर्तृक)
TypeVerb
Rootसक्रम्/क्रम् (धातु; ‘to step, to come’), with privative/augment-like a-; Vedic perfect/aorist form
स्तुतःpraised
स्तुतः:
कर्तृ/विशेषण (वक्ता/स्तोता ‘praised’)
TypeParticiple (Adjective)
Rootस्तु (धातु) > स्तुत (कृदन्त, PPP)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (of you two)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
माध्वीhoney-sweet
माध्वी:
विशेषणम् (सुष्टुतिः/स्तुतिः)
TypeAdjective
Rootमाध्वी (प्रातिपदिक; ‘honey-sweet, mead-like’)
सुष्टुतिःgood praise, fine hymn
सुष्टुतिः:
कर्ता (स्तुतिः as subject)
TypeNoun
Rootसु- + स्तुति (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
रसाःjuices, essences; delights
रसाः:
कर्ता (समुच्चित-कर्ता)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
येwho, which
ये:
कर्ता (relative clause subject)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (of you two)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अनुafter, along, according to
अनु:
क्रियाविशेषण (following, in accordance)
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
रातिम्gift, bounty
रातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक; ‘gift, giving’)
अग्मन्went, came, reached
अग्मन्:
क्रिया; कर्ता = ये (रसाः/स्तुतयः)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)