HomeRig VedaMandala 6Sukta 62Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 6.62

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

ता भुज्युं विभिरद्भ्यः समुद्रात्तुग्रस्य सूनुमूहथू रजोभिः । अरेणुभिर्योजनेभिर्भुजन्ता पतत्रिभिरर्णसो निरुपस्थात् ॥

ता भु॒ज्युं विभि॑र॒द्भ्यः स॑मु॒द्रात्तुग्र॑स्य सू॒नुमू॑हथू॒ रजो॑भिः । अ॒रे॒णुभि॒र्योज॑नेभिर्भु॒जन्ता॑ पत॒त्रिभि॒रर्ण॑सो॒ निरु॒पस्था॑त् ॥

tā bhujyúṃ ví-bhir adbhyáḥ samudrā́t túgrasya sūnúm ūhathū rájo-bhiḥ | areṇú-bhir yójanebhir bhujántā patatrí-bhir árṇaso nír upa-sthā́t ||

Those two bore Bhujyu, the son of Tugra, out from the waters, from the ocean, by their wide-ranging spaces; with noiseless courses and measured stretchings, enjoying their winged means, they brought him out from the lap of the flood. So too they can lift the inner being from the engulfing subconscient waters into the open field of Light.

ता । भु॒ज्युम् । विऽभिः॑ । अ॒त्ऽभ्यः । स॒मु॒द्रात् । तुग्र॑स्य । सू॒नुम् । ऊ॒ह॒थुः॒ । रजः॑ऽभिः । अ॒रे॒णुऽभिः॑ । योज॑नेभिः । भु॒जन्ता॑ । प॒त॒त्रिऽभिः॑ । अर्ण॑सः । निः । उ॒पऽस्था॑त् ॥ता । भुज्युम् । विभिः । अत्भ्यः । समुद्रात् । तुग्रस्य । सूनुम् । ऊहथुः । रजःभिः । अरेणुभिः । योजनेभिः । भुजन्ता । पतत्रिभिः । अर्णसः । निः । उपस्थात् ॥tā | bhujyum | vi-bhiḥ | at-bhyaḥ | samudrāt | tugrasya | sūnum | ūhathuḥ | rajaḥ-bhiḥ | areṇu-bhiḥ | yojanebhiḥ | bhujantā | patatri-bhiḥ | arṇasaḥ | niḥ | upa-sthāt

तौthose two (you two)
तौ:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भुज्युम्Bhujyu
भुज्युम्:
कर्म
TypeNoun (proper name)
Rootभुज्यु (प्रातिपदिक; नाम)
विभिःwith birds (as means)
विभिः:
करण
TypeNoun
Rootवि (प्रातिपदिक; ‘पक्षी/विहङ्ग’ इत्यर्थे बहुव्रीह्यादि-प्रयोगः) अथवा ‘विह्’ इत्यस्य नामरूपम्
अद्भ्यःfrom the waters
अद्भ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘जल’)
समुद्रात्from the sea
समुद्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
तुग्रस्यof Tugra
तुग्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (proper name)
Rootतुग्र (प्रातिपदिक; नाम)
सूनुम्son
सूनुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
ऊहथुःyou two carried/bore (rescued)
ऊहथुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह्/ऊह् (धातु; वह् ‘वहने’—वैदिके ऊह्/ऊहति-रूपाणि दृश्यन्ते)
रजःभिःwith the regions/airy spaces
रजःभिः:
करण
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
अरेणुभिःwith dustless (pure)
अरेणुभिः:
विशेषण (करण)
TypeAdjective
Rootअरेणु (प्रातिपदिक; ‘धूलिरहित/रेणुरहित’ इत्यर्थे)
योजनेभिःwith yojanas (measures/distances)
योजनेभिः:
करण
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक; ‘योजनम्’ मापन/दूरी)
भुजन्ताenjoying/using (as you go)
भुजन्ता:
कर्तृ (तौ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootभुज् (धातु; ‘सेवने/पालने/भोगे’), शतृ-प्रत्यय
पतत्रिभिःwith winged ones (birds)
पतत्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootपतत्रिन् (प्रातिपदिक; ‘पक्षी’)
अर्णसःof the flood/sea
अर्णसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअर्णस् (प्रातिपदिक; ‘तरङ्ग/प्रवाह/समुद्र’)
निःout, forth
निः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
उपस्थात्from the lap/embrace (i.e., from within)
उपस्थात्:
अपादान (अव्ययेन)
TypeIndeclinable (ablatival adverb)
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक; ‘निकटस्थान/आश्रय/गोद’), तसिल्-अव्ययीभाव