HomeRig VedaMandala 6Sukta 62Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.62

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Aśvinau
Chandas: Jagatī (probable)

ता ह त्यद्वर्तिर्यदरध्रमुग्रेत्था धिय ऊहथुः शश्वदश्वैः । मनोजवेभिरिषिरैः शयध्यै परि व्यथिर्दाशुषो मर्त्यस्य ॥

ता ह॒ त्यद्व॒र्तिर्यदर॑ध्रमुग्रे॒त्था धिय॑ ऊहथु॒: शश्व॒दश्वै॑: । मनो॑जवेभिरिषि॒रैः श॒यध्यै॒ परि॒ व्यथि॑र्दा॒शुषो॒ मर्त्य॑स्य ॥

tā́ ha tyád vartír yád arádhram ugrā́ itthā́ dhíya ūhathuḥ śáśvad áśvaiḥ | manó-javebhir iṣiráiḥ śayádhyai párí vyáthir dāśúṣo mártyasya ||

You two indeed, O mighty ones, drew forth that unbroken track; thus you bear the inspired thoughts with your ever-present horses—swift as mind, eager—around the mortal who offers, removing his distress and shaking off obstruction.

ता । ह॒ । त्यत् । व॒र्तिः । यत् । अर॑ध्रम् । उ॒ग्रा॒ । इ॒त्था । धियः॑ । ऊ॒ह॒थुः॒ । शश्व॑त् । अश्वैः॑ । मनः॑ऽजवेभिः । इ॒षि॒रैः । श॒यध्यै॑ । परि॑ । व्यर्थिः॑ । दा॒शुषः॑ । मर्त्य॑स्य ॥ता । ह । त्यत् । वर्तिः । यत् । अरध्रम् । उग्रा । इत्था । धियः । ऊहथुः । शश्वत् । अश्वैः । मनःजवेभिः । इषिरैः । शयध्यै । परि । व्यर्थिः । दाशुषः । मर्त्यस्य ॥tā | ha | tyat | vartiḥ | yat | aradhram | ugrā | itthā | dhiyaḥ | ūhathuḥ | śaśvat | aśvaiḥ | manaḥ-javebhiḥ | iṣiraiḥ | śayadhyai | pari | vyarthiḥ | dāśuṣaḥ | martyasya

ताthose two (f.)
ता:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
त्यत्that (yonder thing)
त्यत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (त्यद्-आदेशः, सर्वनाम)
वर्तिःcourse, track, path
वर्तिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवर्ति (प्रातिपदिक; √वृत्/√वर्त् ‘to turn, proceed’ से)
यत्which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (संबन्ध-सर्वनाम)
अध्रम्not firm/straight; unsteady, irregular
अध्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअध्र (प्रातिपदिक)
उग्रेO mighty (two)
उग्रे:
Kartā
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
इत्थाthus, in this manner
इत्था:
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
धियःthoughts, insights, prayers
धियः:
Karma
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
ऊहथुःyou two have devised/pondered
ऊहथुः:
TypeVerb
Root√ऊह् (ऊहते ‘to ponder, devise, infer’)
शश्वत्always, continually
शश्वत्:
TypeIndeclinable
Rootशश्वत् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
मनोजवेभिःwith mind-swift (horses)
मनोजवेभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootमनोजव (प्रातिपदिक; मनस्+जव ‘mind-swift’)
इषिरैःvigorous, impetuous
इषिरैः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootइषिर (प्रातिपदिक)
शयध्यैto speed/drive on (infinitive)
शयध्यै:
TypeVerb
Root√शद्/√शी? (वेदिक-रूप; ‘to go/drive/press on’ अर्थे; infinitive)
परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
व्यथिःtrembling, agitation, distress
व्यथिः:
Kartā
TypeNoun
Rootव्यथि (प्रातिपदिक; √व्यथ् ‘to tremble, be agitated’)
दाशुषःof the giver (worshipper)
दाशुषः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदाशुष् (प्रातिपदिक; √दा ‘to give’ से ‘giver’)
मर्त्यस्यof the mortal
मर्त्यस्य:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)