Mantra 5
Sukta 6.61
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Sarasvatī
Chandas: Gayatri (probable; short verse)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्त्वा देवि सरस्वत्युपब्रूते धने हिते । इन्द्रं न वृत्रतूर्ये ॥
Samhita Patha (IAST)
यस्त्वा॑ देवि सरस्वत्युपब्रू॒ते धने॑ हि॒ते । इन्द्रं॒ न वृ॑त्र॒तूर्ये॑ ॥
Transliteration
yas tvā devi sarasvaty upa-brūte dhane hite | indraṃ na vṛtra-tūrye ||
Translation
Whoever, O देवी Sarasvatī, calls you near for the sake of the true gain—like Indra in the overcoming of Vṛtra, so (you become) his victorious aid in the battle for light.
Padapatha (Word Analysis)
यः । त्वा॒ । दे॒वि॒ । स॒र॒स्व॒ति॒ । उ॒प॒ऽब्रू॒ते । धने॑ । हि॒ते । इन्द्र॑म् । न । वृ॒त्र॒ऽतूर्ये॑ ॥यः । त्वा । देवि । सरस्वति । उपब्रूते । धने । हिते । इन्द्रम् । न । वृत्रतूर्ये ॥yaḥ | tvā | devi | sarasvati | upa-brūte | dhane | hite | indram | na | vṛtra-tūyer
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देविO goddess
देवि:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
सरस्वतिO Sarasvatī
सरस्वति:
(सम्बोधन)
TypeNoun (proper/theonym)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
उपब्रूतेspeaks to / addresses
उपब्रूते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) + उप (उपसर्ग)
धनेin/for wealth
धने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
हितेfor benefit; for welfare
हिते:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (used substantively)
Rootहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धा ‘to place’ > ‘placed, beneficial’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun (deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
(सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
वृत्रतूर्येin the Vṛtra-battle; in the contest against Vṛtra
वृत्रतूर्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवृत्रतूर्य (समास-प्रातिपदिक; वृत्र + तूर्य ‘battle/contest’)