HomeRig VedaMandala 6Sukta 6Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.6

Devata: Agni

स श्वितानस्तन्यतू रोचनस्था अजरेभिर्नानदद्भिर्यविष्ठः । यः पावकः पुरुतमः पुरूणि पृथून्यग्निरनुयाति भर्वन् ॥

स श्वि॑ता॒नस्त॑न्य॒तू रो॑चन॒स्था अ॒जरे॑भि॒र्नान॑दद्भि॒र्यवि॑ष्ठः । यः पा॑व॒कः पु॑रु॒तम॑: पु॒रूणि॑ पृ॒थून्य॒ग्निर॑नु॒याति॒ भर्व॑न् ॥

sa śvitānas tānyatuḥ rocana-sthā ajarebhir nānadadbhir yaviṣṭhaḥ | yaḥ pāvakaḥ puru-tamaḥ purūṇi pṛthūny agnir anu-yāti bharvan ||

He spreads out, thundering, established in the luminous spaces, the youngest, with his unaging, resounding powers. This Agni, the Purifier, most abundant, follows after the many wide realms, bearing and supporting the onward movement.

सः । श्वि॒ता॒नः । ता॒न्य॒तुः । रो॒च॒न॒ऽस्थाः । अ॒जरे॑भिः । नान॑दत्ऽभिः । यवि॑ष्ठः । यः । पा॒व॒कः । पु॒रु॒ऽतमः॑ । पु॒रूणि॑ । पृ॒थूनि॑ । अ॒ग्निः । अ॒नु॒ऽयाति॑ । भर्व॑न् ॥सः । श्वितानः । तान्यतुः । रोचनस्थाः । अजरेभिः । नानदत्भिः । यविष्ठः । यः । पावकः । पुरुतमः । पुरूणि । पृथूनि । अग्निः । अनुयाति । भर्वन् ॥saḥ | śvitānaḥ | tānyatuḥ | rocana-sthāḥ | ajarebhiḥ | nānadat-bhiḥ | yaviṣṭhaḥ | yaḥ | pāvakaḥ | puru-tamaḥ | purūṇi | pṛthūni | agniḥ | anu-yāti | bharvan

सःhe (that one = Agni)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
श्वितानःbright, shining
श्वितानः:
Kartā
TypeAdjective
Rootश्वित (विशेषण-प्रातिपदिक; √श्वित्/श्वेत् ‘to be bright/white’)
तन्यतुःthunder, roaring
तन्यतुः:
Kartā
TypeNoun
Root√तन्/तन्‍य् (धातु; ‘to thunder/roar’), तन्यतु- (नाम)
रोचनस्थाःstanding/abiding in the luminous realms
रोचनस्थाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootरोचन (नपुं; ‘luminous realm’) + √स्था (धातु; ‘to stand’) → रोचन-स्था (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
अजरेभिःwith the unaging (ones/powers)
अजरेभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअजर (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘unaging’)
नानदद्भिःwith the roaring/sounding (ones)
नानदद्भिः:
Karaṇa
TypeParticiple
Root√नद् (धातु; ‘to roar/sound’) + नानदत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
यविष्ठःyoungest
यविष्ठः:
Kartā
TypeAdjective
Rootयुवन्/यव (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘young’) + इष्ठ (तमप्-प्रत्यय; superlative)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पावकःthe purifier (Agni)
पावकः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Root√पू (धातु; ‘to purify’) → पावक (नाम/विशेषण)
पुरुतमःmost abundant/most manifold
पुरुतमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपुरु (अव्यय/विशेषण ‘much, many’) + तम (तमप्-प्रत्यय; superlative) → पुरुतम
पुरूणिmany (things/acts)
पुरूणि:
Karma
TypeAdjective (substantivized)
Rootपुरु (विशेषण-प्रातिपदिक)
पृथूनिbroad, wide (things/spaces)
पृथूनि:
Karma
TypeAdjective (substantivized)
Rootपृथु (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘broad, wide’)
अग्निःAgni
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (नाम-प्रातिपदिक)
अनुयातिfollows, goes after
अनुयाति:
Kriyā
TypeVerb
Rootअनु-√या (धातु; ‘to follow/go after’)
भर्वन्O bearer/mighty one
भर्वन्:
(Sambodhana)
TypeNoun (address)
Rootभर्वन् (नाम/विशेषण-प्रातिपदिक; ‘bearing, mighty’; vocative of भर्वन्)