Mantra 2
Sukta 6.57
Rishi: Bharadvāja
Devata: Indra–Pūṣan hymn context; verse thematically contrasts offerings (Soma vs karambha) rather than addressing a single devatā directly
Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh-like brevity (exact meter needs syllable count)
Samhita Patha (Devanagari)
सोममन्य उपासदत्पातवे चम्वोः सुतम् । करम्भमन्य इच्छति ॥
Samhita Patha (IAST)
सोम॑म॒न्य उपा॑सद॒त्पात॑वे च॒म्वो॑: सु॒तम् । क॒र॒म्भम॒न्य इ॑च्छति ॥
Transliteration
sómam anyá upā́sadat pátāve camvóḥ sutám | karambhám anyá icchati ||
Translation
One approaches the Soma to drink the pressed delight from the cup; another seeks the karambha—so different are the movements in us: some reach for the ecstasy, others for mixed nourishment.
Padapatha (Word Analysis)
सोम॑म् । अ॒न्यः । उप॑ । अ॒स॒द॒त् । पात॑वे । च॒म्वोः॑ । सु॒तम् । क॒र॒म्भम् । अ॒न्यः । इ॒च्छ॒ति॒ ॥सोमम् । अन्यः । उप । असदत् । पातवे । चम्वोः । सुतम् । करम्भम् । अन्यः । इच्छति ॥somam | anyaḥ | upa | asadat | pātave | camvoḥ | sutam | karambham | anyaḥ | icchati
Word by Word
सोमम्Soma (the pressed juice)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक) < √सु (सवने/सुत) ‘to press, extract’
अन्यःanother (one)
अन्यः:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
आसदत्sat down / approached and sat
आसदत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) ‘to sit, settle’ + उपसर्ग आ-
पातवेto drink
पातवे:
प्रयोजन (उद्देश्य) / सम्प्रदान-भाव
TypeVerbal noun (Infinitive)
Root√पा (पिबति) ‘to drink’
चम्वोःof the two cups/ladles
चम्वोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootचमू- (प्रातिपदिक) ‘ladle, cup; Soma-vessel’
सुतम्pressed, expressed
सुतम्:
कर्म (सोमम् इति विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle (used as noun)
Rootसुत- (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √सु ‘to press’
करम्भम्karambha (barley-mixture/gruel)
करम्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकरम्भ- (प्रातिपदिक) ‘barley-gruel/mixture (ritual food)’
अन्यःanother (one)
अन्यः:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
इच्छतिdesires, seeks
इच्छति:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√इष्/इच्छ् (इच्छति) ‘to desire, seek’