Mantra 7
Sukta 6.53
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Pūṣan
Chandas: Anuṣṭubh (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
आ रिख किकिरा कृणु पणीनां हृदया कवे । अथेमस्मभ्यं रन्धय ॥
Samhita Patha (IAST)
आ रि॑ख किकि॒रा कृ॑णु पणी॒नां हृद॑या कवे । अथे॑म॒स्मभ्यं॑ रन्धय ॥
Transliteration
ā́ rikha kikirā́ kṛṇu paṇīnā́m hṛ́dayā kave | áthém asmábhyaṁ randhaya ||
Translation
O Seer-Pūṣan, dig into (their concealment); make the Paṇis’ heart a broken, rattling thing—then compel what they hold to yield to us.
Padapatha (Word Analysis)
आ । रि॒ख॒ । कि॒कि॒रा । कृ॒णु॒ । प॒णी॒नाम् । हृद॑या । क॒वे॒ । अथ॑ । ई॒म् । अ॒स्मभ्य॑म् । र॒न्ध॒य॒ ॥आ । रिख । किकिरा । कृणु । पणीनाम् । हृदया । कवे । अथ । ईम् । अस्मभ्यम् । रन्धय ॥ā | rikha | kikirā | kṛṇu | paṇīnām | hṛdayā | kave | atha | īm | asmabhyam | randhaya
Word by Word
आtowards, forth (preverb)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga)
रिखscratch, tear open!
रिख:
—
TypeVerb
Rootरिख्
किकिराO Kikira (epithet/name)
किकिरा:
Sambodhana
TypeNoun
Rootकिकिरा (prātipadika; Vedic epithet/name)
कृणुdo, make!
कृणु:
—
TypeVerb
Rootकृ (करोति)
पणीनाम्of the Paṇis (niggardly hoarders)
पणीनाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootपणि
हृदयाःhearts
हृदयाः:
Kartā (of ‘कृणु’ in sense ‘let the hearts …’)
TypeNoun
Rootहृदय
कवेO sage/poet
कवे:
Sambodhana
TypeNoun
Rootकवि
अथthen, and then
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ
इमthis (one/thing)
इम:
Karma (object of ‘रन्धय’)
TypePronoun
Rootइदम्
अस्मभ्यम्to/for us
अस्मभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
रन्धयsubject, subdue; make yield (to us)!
रन्धय:
—
TypeVerb
Rootरन्ध्