Mantra 4
Sukta 6.53
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Pūṣan (as opener of ways and remover of obstacles)
Chandas: Gayatri (likely; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
वि पथो वाजसातये चिनुहि वि मृधो जहि । साधन्तामुग्र नो धियः ॥
Samhita Patha (IAST)
वि प॒थो वाज॑सातये चिनु॒हि वि मृधो॑ जहि । साध॑न्तामुग्र नो॒ धिय॑: ॥
Transliteration
ví pathó vā́jasātaye cinuhí ví mṛ́dho jahí | sā́dhantām ugra no dhíyaḥ ||
Translation
Open out the paths for the winning of plenitude; strike away the hostile resistances. O strong one, let our inspired thoughts accomplish their work.
Padapatha (Word Analysis)
वि । प॒थः । वाज॑ऽसातये । चि॒नु॒हि । वि । मृधः॑ । ज॒हि॒ । साध॑न्ताम् । उ॒ग्र॒ । नः॒ । धियः॑ ॥वि । पथः । वाजसातये । चिनुहि । वि । मृधः । जहि । साधन्ताम् । उग्र । नः । धियः ॥vi | pathaḥ | vāja-sātaye | cinuhi | vi | mṛdhaḥ | jahi | sādhantām | ugra | naḥ | dhiyaḥ
Word by Word
विapart, forth, widely
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि- (उपसर्ग) / √विभज् (अर्थ-प्रवृत्तिः: ‘विभागे/विस्तारे’)
पथःpaths, ways
पथः:
Karma
TypeNoun
Rootपथ् (प्रातिपदिक: पथ-)
वाजसातयेfor winning the prize (booty/victory)
वाजसातये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवाजसाति- (प्रातिपदिक; वाज ‘prize/strength’ + साति ‘winning/attainment’)
चिनुहिarrange, set in order, make
चिनुहि:
—
TypeVerb
Root√चि (चिनोति) ‘चयने/संचयने/विन्यासे’
विapart, away
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि- (उपसर्ग)
मृधःhostilities, foes, obstructions
मृधः:
Karma
TypeNoun
Rootमृध्/मृध- (प्रातिपदिक; ‘hostility, foe, obstruction’)
जहिsmite, slay, remove
जहि:
—
TypeVerb
Root√हन् (जघान/हन्ति) ‘हिंसायाम्/वधे’
साधन्ताम्let (them) succeed/come to fulfillment
साधन्ताम्:
—
TypeVerb
Root√साध् (साधयति/साधते) ‘सिद्धौ/सम्पादने’
उग्रO mighty one
उग्र:
—
TypeAdjective
Rootउग्र- (प्रातिपदिक)
नःof us, our
नः:
—
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धियःthoughts, prayers, insights
धियः:
Kartā
TypeNoun
Rootधि- (प्रातिपदिक; ‘thought, prayer, insight’)