Mantra 2
Sukta 6.53
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Pūṣan
Chandas: Gayatri (likely; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
अभि नो नर्यं वसु वीरं प्रयतदक्षिणम् । वामं गृहपतिं नय ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि नो॒ नर्यं॒ वसु॑ वी॒रं प्रय॑तदक्षिणम् । वा॒मं गृ॒हप॑तिं नय ॥
Transliteration
abhí no náryaṃ vásu vīráṃ práyatadakṣiṇam | vā́maṃ gṛhápatiṃ naya ||
Translation
Lead toward us the manly treasure—heroic, bearing the rightly ordered power of accomplishment; lead the dear lord of the home, the force that establishes our inner dwelling in peace.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । नः॒ । नर्य॑म् । वसु॑ । वी॒रम् । प्रय॑तऽदक्षिणम् । वा॒मम् । गृ॒हऽप॑तिम् । न॒य॒ ॥अभि । नः । नर्यम् । वसु । वीरम् । प्रयतदक्षिणम् । वामम् । गृहपतिम् । नय ॥abhi | naḥ | naryam | vasu | vīram | prayata-dakṣiṇam | vāmam | gṛha-patim | naya
Word by Word
अभिtowards, unto
अभि:
(क्रियाविशेषण) दिशासूचक/सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/निपात)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (possessive)
TypePronoun
Rootअस्मद्
नर्यम्manly, heroic
नर्यम्:
कर्म (विशेषण; ‘वसु’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक; नर-सम्बन्धी)
वसुwealth, good (treasure)
वसु:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
वीरम्heroic, strong
वीरम्:
कर्म (विशेषण; ‘गृहपतिम्’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootवीर (प्रातिपदिक)
प्रयतदक्षिणम्whose gift/right-hand is ready; liberal
प्रयतदक्षिणम्:
कर्म (विशेषण; ‘गृहपतिम्’ इत्यस्य)
TypeAdjective (compound)
Rootप्र-यत (कृदन्त; √यत् ‘to strive/extend, be active’), दक्षिण (प्रातिपदिक)
वामम्gracious, good, desirable
वामम्:
कर्म (विशेषण; ‘गृहपतिम्’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
गृहपतिम्house-lord, master of the house
गृहपतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगृहपति (प्रातिपदिक; गृह + पति)
नयlead (bring)
नय:
क्रिया (कर्तृ: त्वम्—देवता/स्तुत्यः)
TypeVerb
Root√नी (नयति)