HomeRig VedaMandala 6Sukta 50Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 6.50

Rishi: Śaśabindu
Devata: Āpas (Waters)
Chandas: Triṣṭubh

ओमानमापो मानुषीरमृक्तं धात तोकाय तनयाय शं योः । यूयं हि ष्ठा भिषजो मातृतमा विश्वस्य स्थातुर्जगतो जनित्रीः ॥

ओ॒मान॑मापो मानुषी॒रमृ॑क्तं॒ धात॑ तो॒काय॒ तन॑याय॒ शं योः । यू॒यं हि ष्ठा भि॒षजो॑ मा॒तृत॑मा॒ विश्व॑स्य स्था॒तुर्जग॑तो॒ जनि॑त्रीः ॥

omā́nam ā́po mānuṣī́r amṛ́ktaṃ dhāta tokā́ya tánayāya śáṃ yóḥ | yūyáṃ hí ṣṭhā bhiṣájo mātṛ́-tamā víśvasya sthātúr jágato jánitrīḥ ||

O Waters, human yet divine, establish for our child and our offspring an unbroken wholeness, peace and right delight. For you indeed are the healers, the most motherly, the begetters of all that stands and all that moves.

ओ॒मान॑म् । आपः । मा॒नु॒षीः॒ । अमृ॑क्तम् । धात॑ । तो॒काय॑ । तन॑याय । शम् । योः । यू॒यम् । हि । स्थ । भि॒षजः॑ । मा॒तृऽत॑माः । विश्व॑स्य । स्था॒तुः । जग॑तः । जनि॑त्रीः ॥ओमानम् । आपः । मानुषीः । अमृक्तम् । धात । तोकाय । तनयाय । शम् । योः । यूयम् । हि । स्थ । भिषजः । मातृतमाः । विश्वस्य । स्थातुः । जगतः । जनित्रीः ॥omānam | āpaḥ | mānuṣīḥ | amṛktam | dhāta | tokāya | tanayāya | śam | yoḥ | yūyam | hi | stha | bhiṣajaḥ | mātṛ-tamāḥ | viśvasya | sthātuḥ | jagataḥ | janitrīḥ

ओमानम्protection, safeguard
ओमानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootओमान (प्रातिपदिक; √अव्/√ओ?—वेद. ‘रक्षा/सहाय’ अर्थे; स्थिर-नाम)
आपःthe Waters (deities)
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
मानुषीःhuman (for humans)
मानुषीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootमानुषी (मानुष- < मनु; विशेषण-प्रातिपदिक)
अमृक्तम्undefiled, uninjured
अमृक्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअमृक्त (a- + मृक्त; √मृज् ‘मार्जने/शोधने’ → ‘मृक्त’ ‘wiped/defiled’ ; अमृक्त ‘undefiled’)
धातplace, bestow
धात:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (दधाति) — वेद. आज्ञार्थे/आशीर्लिङ्-लोट् रूपम्
तोकायfor the child/offspring
तोकाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
तनयायfor the son, progeny
तनयाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
शम्well-being, welfare
शम्:
(विशेषणभावे)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय; ‘कल्याण/शान्ति’)
योःand prosperity/comfort
योः:
(समुच्चय/विशेषणभावे)
TypeIndeclinable
Rootयोस्/योः (अव्यय; द्वन्द्वार्थे ‘च’/‘and’—वेद. स्थिर-प्रयोगः ‘शं योः’ = ‘कल्याणं च सुखं च’)
यूयम्you
यूयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
(हेतु/निश्चयार्थ)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
स्थyou are
स्थ:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भू/अस्) — वेद. ‘स्थ’ = ‘स्थ’ (2nd pl. pres.)
भिषजःhealers, physicians
भिषजः:
कर्तृ (विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
मातृतमाःmost motherly
मातृतमाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमातृतम (मातृ + तमप्; अतिशयार्थ)
विश्वस्यof all
विश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व-विशेषण-प्रातिपदिक)
स्थातुःof what stands (the stationary)
स्थातुः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्थातृ/स्थातु (√स्था ‘to stand’ → ‘that which stands’; वेद. ‘स्थातुः’)
जगतःof what moves; of the world
जगतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजगत् (√गम् ‘to go’ → ‘moving world’)
जनित्रीःbegetters, mothers, producers
जनित्रीः:
कर्तृ (विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootजनित्री (√जन् ‘to beget’ + तृच्; ‘begetter/mother’)