Mantra 2

Sukta 6.50

Rishi: Śaśabindu (attributed seer of RV 6.50 in the Śaunaka tradition; also transmitted under Bhāradvāja-line book context)

Devata: Viśve Devāḥ (All Gods) with prominent invocations of Sūrya/Agni as mediating powers

Chandas: Triṣṭubh (dominant for this hymn/section)

Samhita Patha (Devanagari)

सुज्योतिषः सूर्य दक्षपितॄननागास्त्वे सुमहो वीहि देवान् । द्विजन्मानो य ऋतसापः सत्याः स्वर्वन्तो यजता अग्निजिह्वाः ॥

Samhita Patha (IAST)

सु॒ज्योति॑षः सूर्य॒ दक्ष॑पितॄननागा॒स्त्वे सु॑महो वीहि दे॒वान् । द्वि॒जन्मा॑नो॒ य ऋ॑त॒साप॑: स॒त्याः स्व॑र्वन्तो यज॒ता अ॑ग्निजि॒ह्वाः ॥

Transliteration

su-jyótiṣaḥ sū́rya dákṣa-pitṝ́n anāgā́s tve su-máho vīhi devā́n | dví-janmāno yá ṛtá-sā́paḥ satyā́ḥ svàr-vanto yajatā́ agní-jihvāḥ ||

Translation

O Sun of the good Light, lead hither the gods—those strong Fathers of right discernment—faultless in thy wideness, O Vast One. They who are twice-born, who drink of the Ṛta, who are the true, who bear the heaven-light within, adorable, with Agni as their tongue of offering—bring them to us.

Padapatha (Word Analysis)

सु॒ऽज्योति॑षः । सू॒र्य॒ । दक्ष॑ऽपितॄन् । अ॒ना॒गाः॒ऽत्वे । सु॒ऽम॒हः॒ । वी॒हि॒ । दे॒वान् । द्वि॒ऽजन्मा॑नः । ये । ऋ॒त॒ऽसापः॑ । स॒त्याः । स्वः॑ऽवन्तः । य॒ज॒ताः । अ॒ग्नि॒ऽजि॒ह्वाः ॥सुज्योतिषः । सूर्य । दक्षपितॄन् । अनागाःत्वे । सुमहः । वीहि । देवान् । द्विजन्मानः । ये । ऋतसापः । सत्याः । स्वःवन्तः । यजताः । अग्निजिह्वाः ॥su-jyotiṣaḥ | sūrya | dakṣa-pitṝn | anāgāḥ-tve | su-mahaḥ | vīhi | devān | dvi-janmānaḥ | ye | ṛta-sāpaḥ | satyāḥ | svaḥ-vantaḥ | yajatāḥ | agni-jihvāḥ

Word by Word

• सुज्योतिषः: of good light / radiant
• सुज्योतिषः: Kartā (देवानां विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु- + ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• सूर्य: O Sūrya
• सूर्य: (सम्बोधन) —
• Type: Noun (vocative)
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• दक्षपितॄन्: the skillful Fathers (ancestral fathers)
• दक्षपितॄन्: Karma (वीहि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दक्षपितृ (प्रातिपदिक; तत्पुरुष-समासः ‘दक्षः पितृणाम्’/‘दक्षः पितृ-’)

• अनागाः: sinless, guiltless
• अनागाः: Kartā (देवानां विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अन्- + आगस् (प्रातिपदिक)

• त्वे: in/with you
• त्वे: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: त्वम् (सर्वनाम)

• सुमहो: O very-great one
• सुमहो: (सम्बोधन) —
• Type: Adjective
• Root: सु- + महस्/मह (प्रातिपदिक)

• वीहि: convey, bring
• वीहि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वह् (वहति) + वि-

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (वीहि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• द्विजन्मानः: the twice-born (having two births)
• द्विजन्मानः: Kartā (य इत्यस्य विशेष्याः)
• Type: Adjective (substantival)
• Root: द्वि- + जन्मन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)

• य: who
• य: Kartā
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• ऋतसापः: attaining/serving ṛta (cosmic order)
• ऋतसापः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋत- + साप (प्रातिपदिक; समासः)

• सत्याः: true
• सत्याः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• स्वर्वन्तः: possessing heaven/light (splendid)
• स्वर्वन्तः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वर् + वन्त् (प्रातिपदिक)

• यजताः: worthy of worship
• यजताः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: यजत (प्रातिपदिक; √यज् से)

• अग्निजिह्वाः: having Agni as (their) tongue (i.e., whose mouth is fire)
• अग्निजिह्वाः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective (bahuvrīhi)
• Root: अग्नि + जिह्वा (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि ‘अग्निः जिह्वा यस्य’)