Mantra 9
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
वि दृळ्हानि चिदद्रिवो जनानां शचीपते । वृह माया अनानत ॥
Samhita Patha (IAST)
वि दृ॒ळ्हानि॑ चिदद्रिवो॒ जना॑नां शचीपते । वृ॒ह मा॒या अ॑नानत ॥
Transliteration
ví dṛḷhā́ni cid adrivo jánānāṃ śacīpate | vṛ́ha māyā́ḥ anānata ||
Translation
O wielder of the stone, Lord of effective power, break apart even the hardened fixities in human nature; tear away the deceptions that bend the soul away from the straight truth.
Padapatha (Word Analysis)
वि । दृ॒ळ्हानि॑ । चि॒त् । अ॒द्रि॒ऽवः॒ । जना॑नाम् । श॒ची॒ऽप॒ते॒ । वृ॒ह । मा॒याः । अ॒ना॒न॒त॒ ॥वि । दृळ्हानि । चित् । अद्रिवः । जनानाम् । शचीपते । वृह । मायाः । अनानत ॥vi | dṛḷhāni | cit | adri-vaḥ | janānām | sacī-pate | vṛha | māyāḥ | anānata
Word by Word
विapart, asunder, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि- (upasarga)
दृळ्हानिfirm things; strongholds
दृळ्हानि:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; < √दृंह्/दृढ् ‘to make firm, strengthen’)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अद्रिवःO wielder of the stone/pressing-stone (Indra)
अद्रिवः:
—
TypeNoun (epithet)
Rootअद्रि-वस् (प्रातिपदिक)
जनानाम्of men, of peoples
जनानाम्:
—
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
शचीपतेO lord of might/skill (Indra)
शचीपते:
—
TypeNoun (epithet)
Rootशची-पति (प्रातिपदिक)
वृहrend! break!
वृह:
—
TypeVerb
Root√वृह् (वृंह्/वृह्) ‘to tear, rend, break’
मायाःillusions, wiles, magical powers
मायाः:
Karma
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
अनानत(he) bent down; subdued
अनानत:
Kartā
TypeVerb
Root√नम् ‘to bend’ with reduplication (aorist stem)