Mantra 8
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify in metrically marked editions)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्य विश्वानि हस्तयोरूचुर्वसूनि नि द्विता । वीरस्य पृतनाषहः ॥
Samhita Patha (IAST)
यस्य॒ विश्वा॑नि॒ हस्त॑योरू॒चुर्वसू॑नि॒ नि द्वि॒ता । वी॒रस्य॑ पृतना॒षह॑: ॥
Transliteration
yásya víśvāni hástayor ūcúr vásūni ní dvitā́ | vīrásya pṛtanāṣáhaḥ ||
Translation
He in whose two hands all riches are set down—again and again—he, the hero who overcomes the battles: to that Indra we turn, for the steady establishment of inner wealth.
Padapatha (Word Analysis)
यस्य॑ । विश्वा॑नि । हस्त॑योः । ऊ॒चुः । वसू॑नि । नि । द्वि॒ता । वी॒रस्य॑ । पृ॒त॒ना॒ऽसहः॑ ॥यस्य । विश्वानि । हस्तयोः । ऊचुः । वसूनि । नि । द्विता । वीरस्य । पृतनासहः ॥yasya | viśvāni | hastayoḥ | ūcuḥ | vasūni | ni | dvitā | vīrasya | pṛtanāsahaḥ
Word by Word
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्तृ (with उचुः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
हस्तयोःin (his) two hands
हस्तयोः:
अधिकरण (location: in/on the two hands)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
ऊचुःhave spoken / have declared
ऊचुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
वसूनिgoods, riches
वसूनि:
कर्म (object of implied ‘to bestow/contain’; appositional to ‘all things’)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
निdown, into; firmly
नि:
क्रियाविशेषण (direction/intensifier)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
द्विताin two ways; doubly
द्विता:
क्रियाविशेषण (manner/time)
TypeIndeclinable
Rootद्वि (संख्याधातु/प्रातिपदिक) → द्वितीय-भाव
वीरस्यof the hero
वीरस्य:
सम्बन्ध (genitive: of the hero)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
पृतनाषहःbattle-overcoming, conqueror of battles
पृतनाषहः:
विशेषण/सम्बोधन-सम्बन्ध (epithet of the deity/hero referred to)
TypeAdjective (epithet)
Rootपृतना-षह (कृदन्त-समास; √सह ‘to overcome’ with पृतना ‘battle’)