Mantra 5
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वमेकस्य वृत्रहन्नविता द्वयोरसि । उतेदृशे यथा वयम् ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वमेक॑स्य वृत्रहन्नवि॒ता द्वयो॑रसि । उ॒तेदृशे॒ यथा॑ व॒यम् ॥
Transliteration
tvám ékasya vṛtra-hann avitā́ dváyor asi | utédṛ́śe yáthā vayám ||
Translation
Thou, O slayer of Vṛtra, art the helper of the one and of the two; and also of such as we are.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । एक॑स्य । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । अ॒वि॒ता । द्वयोः॑ । अ॒सि॒ । उ॒त । ई॒दृशे॑ । यथा॑ । व॒यम् ॥त्वम् । एकस्य । वृत्रहन् । अविता । द्वयोः । असि । उत । ईदृशे । यथा । वयम् ॥tvam | ekasya | vṛtra-han | avitā | dvayoḥ | asi | uta | īdṛśe | yathā | vayam
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एकस्यof one
एकस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective (numeral)
Rootएक (प्रातिपदिक)
वृत्रहन्O Vṛtra-slayer
वृत्रहन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)
अविताhelper, protector
अविता:
कर्तृ (सम्बन्ध-वाक्ये ‘त्वम् … असि’)
TypeNoun
Rootअवितृ (प्रातिपदिक; अव्/अव् ‘to help, protect’ + तृ)
द्वयोःof two
द्वयोः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective (numeral)
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
उतand, also
उत:
समुच्चय/अन्वय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
ईदृशेin such a case/for one such
ईदृशे:
अधिकरण (यथा-सम्बन्धे) अथवा सम्बन्ध (locative of reference)
TypeAdjective/Pronoun-like adjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
यथाas, just as
यथा:
(उपपद-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (अध्याहृत-क्रियायाम्: ‘स्मः/भवामः’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)