Mantra 32
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra (hymn context) / dāna-praise of the patron’s generosity
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्य वायोरिव द्रवद्भद्रा रातिः सहस्रिणी । सद्यो दानाय मंहते ॥
Samhita Patha (IAST)
यस्य॑ वा॒योरि॑व द्र॒वद्भ॒द्रा रा॒तिः स॑ह॒स्रिणी॑ । स॒द्यो दा॒नाय॒ मंह॑ते ॥
Transliteration
yásya vā́yor iva drávad bhadrā́ rātíḥ sahasríṇī | sadyó dānā́ya maṃhate ||
Translation
Whose happy giving runs swift like the Wind, a thousand-fold in its abundance—he is at once magnified for the act of giving.
Padapatha (Word Analysis)
यस्य॑ । वा॒योःऽइ॑व । द्र॒वत् । भ॒द्रा । रा॒तिः । स॒ह॒स्रिणी॑ । स॒द्यः । दा॒नाय॑ । मंह॑ते ॥यस्य । वायोःइव । द्रवत् । भद्रा । रातिः । सहस्रिणी । सद्यः । दानाय । मंहते ॥yasya | vāyoḥ-iva | dravat | bhadrā | rātiḥ | sahasriṇī | sadyaḥ | dānāya | maṃhate
Word by Word
यस्यof whom/whose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
वायोःof Vāyu (Wind-god)
वायोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
द्रवत्running, swift-flowing
द्रवत्:
विशेषण (उपमान-विशेषण)
TypeAdjective (participial)
Rootद्रु (धातु) / द्रव (प्रातिपदिक) → द्रवत् (वर्तमान-कृदन्त)
भद्राauspicious, good
भद्रा:
विशेषण (of रतिः)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
रातिःgift, bounty
रातिः:
कर्तृ (of implied अस्ति/भवति) / विषय (topic)
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक; ‘gift, giving’)
सहस्रिणीthousandfold, rich in thousands
सहस्रिणी:
विशेषण (of रातिः)
TypeAdjective
Rootसहस्रिन् (प्रातिपदिक) → सहस्रिणी (स्त्री)
सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
अधिकारण (time)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः
दानायfor giving, for donation
दानाय:
सम्प्रदान (purpose/recipient sense: ‘for giving’)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक; ‘giving, gift’)
मंहतेbestows, grants (is generous)
मंहते:
क्रिया (predicate)
TypeVerb
Rootमंह् (धातु; ‘to grant, bestow, be generous’)