Mantra 28
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
इमा उ त्वा सुतेसुते नक्षन्ते गिर्वणो गिरः । वत्सं गावो न धेनवः ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒मा उ॑ त्वा सु॒तेसु॑ते॒ नक्ष॑न्ते गिर्वणो॒ गिर॑: । व॒त्सं गावो॒ न धे॒नव॑: ॥
Transliteration
imā́ u tvā sutesute nákṣante girvaṇo gíraḥ | vatsáṃ gā́vo ná dhenávaḥ ||
Translation
These words reach thee at each pressing of the Soma, O lord who delights in the chant; as milch-cows press close to their calf, so do the utterances hasten to thee.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒माः । ऊँ॒ इति॑ । त्वा॒ । सु॒तेऽसु॑ते । नक्ष॑न्ते । गि॒र्व॒णः॒ । गिरः॑ । व॒त्सम् । गावः॑ । न । धे॒नवः॑ ॥इमाः । ऊँ इति । त्वा । सुतेसुते । नक्षन्ते । गिर्वणः । गिरः । वत्सम् । गावः । न । धेनवः ॥imāḥ | oṃ iti | tvā | sute--sute | nakṣante | girvaṇaḥ | giraḥ | vatsam | gāvaḥ | na | dhenavaḥ
Word by Word
इमाःthese
इमाः:
कर्तृ (स्तुतयः/गिरः) विशेषणरूपेण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed, just
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुतेin the pressed (Soma)
सुते:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसुत (√सु ‘press, extract’ से निष्पन्न; सोम-रस)
सुतेat each pressing
सुते:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसुत (√सु ‘press, extract’)
नक्षन्तेreach, attain
नक्षन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√नश्/नक्ष् (Vedic: ‘reach, attain, come to’)
गिर्वणःO praised-by-songs (Indra)
गिर्वणः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootगिर्वणस् (इन्द्र-विशेषण; ‘स्तुतिभिः वण्यमान’)
गिरःsongs, praises
गिरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगिर् (स्तुति/वाक्)
वत्सम्a calf
वत्सम्:
कर्म (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootवत्स (बछड़ा)
गावःcows
गावः:
कर्तृ (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootगो (गौः)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
धेनवःmilch-cows
धेनवः:
कर्तृ (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootधेनु (दूध देने वाली गाय)