Mantra 25
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इमा उ त्वा शतक्रतोऽभि प्र णोनुवुर्गिरः । इन्द्र वत्सं न मातरः ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒मा उ॑ त्वा शतक्रतो॒ऽभि प्र णो॑नुवु॒र्गिर॑: । इन्द्र॑ व॒त्सं न मा॒तर॑: ॥
Transliteration
imā́ u tvā śatakrato’bhí prá nonuvur gíraḥ | índra vatsáṃ ná mātáraḥ ||
Translation
These utterances have pressed forward towards you, O Indra of a hundred powers, as mothers urge on the calf—so do our words draw you near.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒माः । ऊँ॒ इति॑ । त्वा॒ । श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ शतऽक्रतो । अ॒भि । प्र । नो॒नु॒वुः॒ । गिरः॑ । इन्द्र॑ । व॒त्सम् । न । मा॒तरः॑ ॥इमाः । ऊँ इति । त्वा । शतक्रतो इति शतक्रतो । अभि । प्र । नोनुवुः । गिरः । इन्द्र । वत्सम् । न । मातरः ॥imāḥ | oṃ iti | tvā | śatakrato itiśata-krato | abhi | pra | nonuvuḥ | giraḥ | indra | vatsam | na | mātaraḥ
Word by Word
इमाःthese
इमाः:
कर्म (स्तुतिरूपा ‘गिरः’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun (Demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → इमा-
उindeed / and
उ:
—
TypeIndeclinable (Particle)
Rootउ (निपात)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun (2nd person)
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → त्वद्-
शतक्रतोO hundred-powered (Indra)
शतक्रतो:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative epithet)
Rootशतक्रतु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि-समास) = शत + क्रतु
अभिtowards / unto
अभि:
—
TypeIndeclinable (Preverb/Adverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth / forward
प्र:
—
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
नोनुवुःhave urged on / have impelled
नोनुवुः:
क्रिया (कर्तृ ‘गिरः’)
TypeVerb
Rootनु (धातु; पुनःपुनः-प्रेरणे/स्तुतौ) + नु (अभ्यास) → नोनु
गिरःsongs / hymns
गिरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक) ‘स्तुति/वाक्’
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वत्सम्a calf
वत्सम्:
कर्म (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable (Particle)
Rootन (अव्यय) उपमा-निपात
मातरःmothers
मातरः:
कर्तृ (अध्याहृत-क्रियायाः, ‘(आ)नयन्ति/अनुगच्छन्ति’ इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)