Mantra 21
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
स नो नियुद्भिरा पृण कामं वाजेभिरश्विभिः । गोमद्भिर्गोपते धृषत् ॥
Samhita Patha (IAST)
स नो॑ नि॒युद्भि॒रा पृ॑ण॒ कामं॒ वाजे॑भिर॒श्विभि॑: । गोम॑द्भिर्गोपते धृ॒षत् ॥
Transliteration
sá no niyúdbhir ā́ pṛṇa kā́maṃ vā́jebhir aśvíbhiḥ | gómadbhir gopate dhṛ́ṣat ||
Translation
May he fill our desire with his yoked energies—by plenitudes of force and by swift powers—by luminous herds of Light; O lord of the rays/cows, act with bold strength.
Padapatha (Word Analysis)
सः । नः॒ । नि॒युत्ऽभिः॑ । आ । पृ॒ण॒ । काम॑म् । वाजे॑ऽभिः । अ॒श्विऽभिः॑ । गोम॑त्ऽभिः । गो॒ऽप॒ते॒ । धृ॒षत् ॥सः । नः । नियुत्भिः । आ । पृण । कामम् । वाजेभिः । अश्विभिः । गोमत्भिः । गोपते । धृषत् ॥saḥ | naḥ | niyut-bhiḥ | ā | pṛṇa | kāmam | vāje--bhiḥ | aśvi-bhiḥ | gomat-bhiḥ | go--pate | dhṛṣat
Word by Word
सःhe (that one = Indra)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नियुद्भिःwith (his) yoked teams / harnessed steeds
नियुद्भिः:
करण
TypeNoun
Rootनियुत् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक) < नि-युज् (धातु) ‘to yoke, harness’
आhither; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पृणfill; satisfy
पृण:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ (धातु) ‘to fill, satisfy’
कामम्desire; wish
कामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकाम (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
वाजेभिःwith prizes; with strength/food (vāja)
वाजेभिः:
करण
TypeNoun
Rootवाज (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
अश्विभिःwith the Aśvins (horsemen-twins)
अश्विभिः:
करण
TypeNoun (proper/theonym) / Adjective
Rootअश्विन् (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक) (द्विवचन-देवता)
गोमत्भिःwith cattle-rich (gifts); possessing cows
गोमत्भिः:
करण
TypeAdjective
Rootगोमत् (विशेषण-प्रातिपदिक) < गो + मतुप्
गोपतेO lord of cows (O protector/owner of cattle)
गोपते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootगोपति (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक) ‘lord of cows/wealth’
धृषत्boldly; mightily
धृषत्:
क्रियाविशेषण
TypeKṛdanta (verbal adjective) used adverbially
Rootधृष् (धातु) ‘to be bold, be strong, dare’