Mantra 14
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
या त ऊतिरमित्रहन्मक्षूजवस्तमासति । तया नो हिनुही रथम् ॥
Samhita Patha (IAST)
या त॑ ऊ॒तिर॑मित्रहन्म॒क्षूज॑वस्त॒मास॑ति । तया॑ नो हिनुही॒ रथ॑म् ॥
Transliteration
yā́ ta ūtír amitrahan makṣū́javastamā́ asati | táyā no hinuhi rátham ||
Translation
That help of yours, O slayer of hostile forces, which is the swiftest in its onset—by that drive forward our chariot: impel our journey of the will toward victory and light.
Padapatha (Word Analysis)
या । ते॒ । ऊ॒तिः । अ॒मि॒त्र॒ऽह॒न् । म॒क्षुज॑वःऽतमा । अस॑ति । तया॑ । नः॒ । हि॒नु॒हि॒ । रथ॑म् ॥या । ते । ऊतिः । अमित्रहन् । मक्षुजवःतमा । असति । तया । नः । हिनुहि । रथम् ॥yā | te | ūtiḥ | amitra-han | makṣujavaḥ-tamā | asati | tayā | naḥ | hinuhi | ratham
Word by Word
याwhich (she/that)
या:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
तेof you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → ते
ऊतिःhelp, aid, protection
ऊतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootऊति- (स्त्री. प्रातिपदिक; √अव्/√उ (रक्षण/सहाय) से)
अमित्रहन्O slayer of foes
अमित्रहन्:
Sambodhana
TypeNoun (epithet/vocative)
Rootअमित्र-हन् (बहुव्रीहि/कर्मधारय; हन् ‘to slay’)
मक्षूquickly, at once
मक्षू:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootमक्षू (अव्यय)
जवस्तमाswiftest
जवस्तमा:
Kartā
TypeAdjective
Rootजव- (वेग) + -तम (सुपरल.) → जवस्तम-
आसतिis
आसति:
Kriyā
TypeVerb
Root√अस् (भू/अस्ति)
तयाby/with that (aid)
तया:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम) → तया
नःfor us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) → नः
हिनुहिimpel, set in motion
हिनुहि:
Kriyā
TypeVerb
Root√हि (प्रेरणे/गत्यर्थे; ‘to impel, set in motion’)
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ-