Mantra 13
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
अभूरु वीर गिर्वणो महाँ इन्द्र धने हिते । भरे वितन्तसाय्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
अभू॑रु वीर गिर्वणो म॒हाँ इ॑न्द्र॒ धने॑ हि॒ते । भरे॑ वितन्त॒साय्य॑: ॥
Transliteration
ábhūr u vīra girvaṇo mahā́m̐ índra dháne hité | bháre vitantasā́yyaḥ ||
Translation
You have become the heroic one, O delighting in the chant; great is your power in the cherished wealth: in the bearing of the load you spread wide the victorious advance.
Padapatha (Word Analysis)
अभूः॑ । ऊँ॒ इति॑ । वी॒र॒ । गि॒र्व॒णः॒ । म॒हान् । इ॒न्द्र॒ । धने॑ । हि॒ते । भरे॑ । वि॒त॒न्त॒साय्यः॑ ॥अभूः । ऊँ इति । वीर । गिर्वणः । महान् । इन्द्र । धने । हिते । भरे । वितन्तसाय्यः ॥abhūḥ | oṃ iti | vīra | girvaṇaḥ | mahān | indra | dhane | hite | bhare | vitantasāyyaḥ
Word by Word
अभूःyou became / you were
अभूः:
(क्रिया) मुख्य क्रियापद
TypeVerb
Root√भू (भवति)
उindeed, surely
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
वीरO hero
वीर:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवीर (प्रातिपदिक)
गिर्वणःO praised-by-hymns (Indra)
गिर्वणः:
सम्बोधन
TypeNoun/Epithet (vocative)
Rootगिर्वणस् (प्रातिपदिक)
महान्O great one
महान्:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
धनेin/at the prize, in the wealth (to be won)
धने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
हितेset/appointed (there), destined
हिते:
अधिकारण
TypeAdjective/Participle
Rootहित (√धा > धा-धातोः क्त; ‘placed, set’)
भरेin the battle, in the contest
भरे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक) / √भृ (to bear, bring) से सम्बन्धित
वितन्तसाय्यः(you,) the far-spreading helper / wide-extending ally
वितन्तसाय्यः:
कर्तृ (अभूः इत्यस्य कर्ता—सम्बोधितः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवि-तन्त-साय्य (समास; √तन् ‘to stretch/spread’ + साय्य ‘aid/companionship’)