HomeRig VedaMandala 6Sukta 44Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.44

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in edition)

येन वृद्धो न शवसा तुरो न स्वाभिरूतिभिः । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥

येन॑ वृ॒द्धो न शव॑सा तु॒रो न स्वाभि॑रू॒तिभि॑: । सोम॑: सु॒तः स इ॑न्द्र॒ तेऽस्ति॑ स्वधापते॒ मद॑: ॥

yéna vṛddhó ná śávasā turó ná svā́bhir ūtíbhiḥ | sómaḥ sutáḥ sá índra té’sti svadhā́pate mádaḥ ||

By which thou growest as if increased in might, as if swift with thine own helps—this pressed Soma is for thee, O Indra, a rapture, O lord of the soul’s self-law.

येन॑ । वृ॒द्धः । न । शव॑सा । तु॒रः । न । स्वाभिः॑ । ऊ॒तिऽभिः॑ । सोमः॑ । सु॒तः । सः । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । अस्ति॑ । स्व॒धा॒ऽप॒ते॒ मदः॑ ॥येन । वृद्धः । न । शवसा । तुरः । न । स्वाभिः । ऊतिभिः । सोमः । सुतः । सः । इन्द्र । ते । अस्ति । स्वधापते मदः ॥yena | vṛddhaḥ | na | śavasā | turaḥ | na | svābhiḥ | ūti-bhiḥ | somaḥ | sutaḥ | saḥ | indra | te | asti | svadhāpatemadaḥ

येनby which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
वृद्धःgrown, strengthened
वृद्धः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective (used predicatively)
Rootवृध् (धातु) → वृद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृदन्त)
not / like (in comparisons)
:
TypeIndeclinable
Root
शवसाby might, by strength
शवसा:
करण
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
तुरःimpetuous, overpowering
तुरः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootतुर (प्रातिपदिक; ‘swift/overpowering’)
like
:
TypeIndeclinable
Root
स्वाभिःwith his own
स्वाभिः:
करण
TypeAdjective (pronominal)
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स्वा-
ऊतिभिःwith helps, with protections
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सुतःpressed, extracted
सुतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple/Adjective
Rootसु (धातु ‘to press/extract’) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृदन्त)
सःhe / that (Soma)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स-
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेfor you / of you
ते:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्व-
अस्तिis
अस्ति:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
स्वधापतेO lord of svadhā (ritual power/oblation)
स्वधापते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative, compound epithet)
Rootस्वधा-पति (समास-प्रातिपदिक: स्वधा + पति)
मदःintoxication, exhilaration (rapture)
मदः:
कर्तृ/भाव (predicate-noun)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)