HomeRig VedaMandala 6Sukta 44Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.44

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Indra (Soma as empowering medium)
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in edition)

यः शग्मस्तुविशग्म ते रायो दामा मतीनाम् । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥

यः श॒ग्मस्तु॑विशग्म ते रा॒यो दा॒मा म॑ती॒नाम् । सोम॑: सु॒तः स इ॑न्द्र॒ तेऽस्ति॑ स्वधापते॒ मद॑: ॥

yáḥ śagmás tuvíśagma te rāyó dā́mā matīnā́m | sómaḥ sutáḥ sá índra té’sti svadhā́pate mádaḥ ||

That pressed Soma—strong and vehemently strong—becomes for thee, O Indra, the giver and binder of plenitudes for our thoughts; it is thy rapture, O lord of svadhā.

यः । श॒ग्मः । तु॒वि॒ऽश॒ग्म॒ । ते॒ । रा॒यः । दा॒मा । म॒ती॒नाम् । सोमः॑ । सु॒तः । सः । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । अस्ति॑ । स्व॒धा॒ऽप॒ते॒ मदः॑ ॥यः । शग्मः । तुविशग्म । ते । रायः । दामा । मतीनाम् । सोमः । सुतः । सः । इन्द्र । ते । अस्ति । स्वधापते मदः ॥yaḥ | śagmaḥ | tuvi-śagma | te | rāyaḥ | dāmā | matīnām | somaḥ | sutaḥ | saḥ | indra | te | asti | svadhāpatemadaḥ

यःwho, which
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक (relative; links to implied ‘सः’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शग्मःmighty, vigorous
शग्मः:
कर्तृ-विशेषण (of the subject ‘सः/सोमः’)
TypeAdjective
Rootशग्म (प्रातिपदिक; विशेषण)
तुविशग्मO very-mighty one
तुविशग्म:
सम्बोधन (addressed to Indra)
TypeAdjective (compound)
Rootतुवि-शग्म (समास-प्रातिपदिक; ‘बहु/अति’ + ‘शग्म’)
तेof you; to you
ते:
सम्बन्ध (genitive: ‘of you/your’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रायःof wealth, of riches
रायः:
सम्बन्ध (genitive dependent on ‘दामा’)
TypeNoun
Rootराय्/रयि (प्रातिपदिक)
दामाgift, share, portion
दामा:
कर्म/प्राप्तव्य (that which is given/obtained: ‘gift/portion’)
TypeNoun
Rootदामन् (प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग)
मतीनाम्of thoughts; of hymns/prayers
मतीनाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘of thoughts/prayers’)
TypeNoun
Rootमती (प्रातिपदिक)
सोमःSoma (the pressed sacred drink)
सोमः:
कर्ता
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सुतःpressed, expressed
सुतः:
कर्तृ-विशेषण (qualifies ‘सोमः’)
TypeParticiple (adjectival)
Root√सु (सुनोति) → सुत (कृदन्त, भूतकृत/PPP)
सःhe; that (one)
सः:
कर्ता (resumptive of ‘यः’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेto you; for you
ते:
सम्प्रदान (dative: ‘for you/to you’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
स्वधापतेO lord of svadhā (self-power/ritual nourishment)
स्वधापते:
सम्बोधन
TypeNoun (compound, epithet)
Rootस्वधा-पति (समास-प्रातिपदिक)
मदःexhilaration, intoxication, rapture
मदः:
कर्ता/भाव (predicate-noun: ‘the exhilaration’)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)